TEŞEKKÜRLER
Ekrem DÃœZCAN
Necat DÃœZCAN
Betül DEMİRCİOĞLU
Fatih TOKOZ
Mustafa ÅžAHÄ°N
Dursun KUZUCU
Erdem ÅžAHÄ°N
Ä°brahim PEHLÄ°VAN
Yasin KUZUCU
Seyfullah AKKAYA
Abdurrahim DÃœZCAN
Nevzat ÅžAHÄ°N
Ä°smail ÅžAHÄ°N
Janberk ARIKAN
Nurettin ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°brahim KUZUCU
Kenan ÅžAHÄ°N
Ferhat Taşlıçukur
Kenan TUNÇ
Aziz Åžener
Bekir PARLAK
Tercan KESKÄ°N
Cengiz ÅžAHÄ°N
Ferhat AKDEMÄ°R
Naim YILMAZ

ÜNLÜ ÇERKEZLER

UNUTMADIK
SALÄ°M -HAYRÄ°YE DÃœZEN
HAŞİM DÜZENLİ
RÜŞTÜ ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
Recep Parlak
Bayram KAYNAR
FATMA ALTUN
HACI MIRZA ALTUN
ZEKÄ°YE ALTUN
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
ŞABAN ÖNCÜL
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
FAÄ°K ÅžAHÄ°N
YAŞAR ÖZBOZKURT
SEFER MADEN
HÄ°CRETHAN MADEN
MEHMET ÅžAHÄ°N
AHMET YILMAZ
DEVLET ÅžAHÄ°N
EMÄ°NE ÅžAHÄ°N
SAMÄ° KAYNAR
RECEP DÃœZCAN
ZÄ°YA DÃœZCAN
HACI HAMÄ°T KUZUCU
HANÄ°FE KUZUCU
NURÄ°YE KUZUCU/BABUH
HACI OSMAN KUZUCU/DIDIM
EKREM KUZUCU
AHMET PEKTAÅž
Ä°BRAHÄ°M PEKTAÅž/POOT
MEVLÃœT KUZUCU/ABECÃœK
ÅžEVKET TAYMAZ
YAÅžAR KUZUCU
DURÄ°YE TAYMAZ/KUZUCU
Gazibey YILMAZ
Mırza YILMAZ
Enver YILMAZ
Arslan YILMAZ
Ãœzeyir YILMAZ
Dışenour YILMAZ
Niyazi YILMAZ
Nihat YILMAZ
Osman Ä°ZCÄ°
Hacıhan İZCİ
Zabit Ä°ZCÄ°
Hacı Ömer İZCİ
Nazım DOĞAN
DıgheNeuh Melek YILMAZ
HAMİT ÇAM
dursun özboskurt
GAZi KUZUCU 20.01.2011
GAZÄ° KUZUCU
niyazi maden
murat pehlivan
KAŞİF ŞAHİN
NEDÄ°M ÅžAHÄ°N
çurey tahir keskin
çurey mahir keskin
çurey rasim keskin
SEFER ÅžEN
MAMUK MADEN
ESRA ÅžAHÄ°N
Fuat KESKÄ°N - 11.02.20
ASAF SARACOGLU
ÜmmüGülsüm
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
HAYDAR ÅžAHÄ°NKAYA
YaÅŸar Maden
MIRZA TEKBAS
cemal öztürk
seher ÅžAHÄ°N
Curey Mirza Keskin
Curey Hilmi Keskin
FUAT ÅžAHÄ°N
ALÄ° FÄ°DAN
SALÄ°ME PEKTAÅž
KURTÇA PEKTAŞ
TAHSÄ°N PEKTAÅž
ZAHÄ°DDÄ°N KAVALCI
CENNETHAN PEKTAÅž
RAZÄ°YE KAVALCI
ASLAN PEKTAÅž
NACÄ°YE ÅžAHÄ°N
KAŞİF ŞAHİN
CELÄ°L ÅžAHÄ°N
Hayrettin Ä°NCÄ°
NAZIM PEHLÄ°VAN ,NAZIM
Nuh ÖZTÜRK
KURTÇA ÖZTÜRK
CEMAL ÖZTÜRK
Naciye Öztürk
NACİYE ÖZTÜRK
ASLI MADEN
KEMAL MADEN
EKREM MADEN
HAYRÄ°YE KARABULUT
MÄ°NEVER MADEN
Zahit KAVALCI/05.01.199
fatma zule nart
Celal ALTUN
Naciye ÖZTÜRK
NEÅžET KESKÄ°N
Ali ÅžENER
ALÄ° ÅžENER
NAZMÄ°YE ÅžENER
RIZA ÅžENER
CEMÄ°L ÅžAHÄ°N
İzzet ÇAM
cahit fidan
AHMET FÄ°DAN
ALÄ° FÄ°DAN
HASAN FÄ°DAN
osman,hasan fidan.
hanife sarıer.
sabri,nuri sarıer.
BÄ°BAK TABURHAN
BÄ°BAKahmet,paÅŸahan
HurÅŸit MADEN
yasar ertürk
SÜLEYMAN TUNÇ
SÜLEYMAN TUNÇ
SELAHATTÄ°N ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°BRAHÄ°M PEHLÄ°VAN
CAFER PEHLÄ°VAN
HALÄ°L ÅžAHÄ°N
NEŞE ÖZTÜRK
ZABIT MADEN
Çurey Neşet Keskin
Ä°SMET ÅžENER
Mahir MADEN
ZÄ°YA BULAT
Ä°ZZET KESKÄ°N
DURSUN ATEÅž
RAZÄ°YE ATEÅž
DANÄ°Åž ATEÅž
OSMAN FÄ°DAN
ÅžERÄ°FE FÄ°DAN
NURÄ° SARIER
NAZİFE ÖZDEDE
AHMET ÖZTÜRK
CAHİT ÖZTÜRK
MUZAFFER ÖZTÜRK
SAYGIN GENÇAY
DURSUN TEMÃœRCÄ°
kutçakaynar
BAHRİYE ÇEVİK
CEMAL ÖZTÜRK
KURTCA ÖZTÜRK
NACİYE ÖZTÜRK
mehmet ateÅŸ
HÄ°KMET ATEÅž
NECATÄ° ATEÅž
RUÅžEN ÅžAHÄ°N
GÃœLFÄ°YE ÅžAHÄ°N
Çurey Asım Keskin
Cemile Ä°ZCÄ°
Abbas ÅžAHÄ°N
Cemile KARPUZ 04.02.201
Rasim KESKÄ°N
Mazhar DURMAZ
Müslimet DOĞAN
Celal DOÄžAN
Adnan KAYNAR
Nazım DOĞAN
Osman DOÄžAN
GÃœLÄ°ZAR ÅžENER
Tahir Keskin
MAHÄ°R MADEN
koray korkmaz
ALÄ° BOZKURT
KAMÄ°L BOZKURT
SAHÄ°M ÅžAHÄ°N
SElamın Aleyküm TAvş
recep kaynar
Özcan Doğan
SADÄ°YE DÃœZENLÄ° KAÄžI
ilhan ÅŸener
erhan sener
Fatih OÄžUZ
HALÄ°T TÃœRK
ilhami bozkurt
Neziha Aksu
Osman AKSU
Kamil AKSU
ERHAN ÅžENER
KEMAL MADEN
HANÄ°FE MADEN
CEMÄ°LE KARPUZ
RECEP KAYNAR
selin gizemm
selin gizemm
hilal cansu
MURAT PEHLÄ°VAN
NAZIM PEHLÄ°VAN
MECÄ°T PEHLÄ°VAN
MUZAFFER PEHLÄ°VAN
Åžaban KARPUZ - 1977
Makbule KARPUZ
MUZAFFER MADEN
murat tunç
HASAN SÃœNEL
ENVER APAYDIN
HAMÄ°T MAMUH
KAMÄ°L DÃœZENLÄ°
ORHAN DÃœZENLÄ°
Zahit Kavalcı
Hıdır YILDIRIM
erdal ÅŸahin
çürey zülfiye keskin
çürey zülfiye keskin
HAYRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
Nurettin ALTUN
mırza maden
mırza maden
HASÄ°BE MADEN
Ä°SMET MADEN
Neriman TÃœRKOÄžLU
Metin ÅžAHÄ°NKAYA
Faruk ÅžAHÄ°NKAYA
Fehmi ÅžAHÄ°NKAYA
NÄ°YAZÄ° BÄ°LÄ°CÄ°
Zahittin Kavalcı
Kurtça KAYNAR
Adeviye KAYNAR
çürey Altan KESKİN
HANÄ°FE MADEN
ZARÄ°FE MADEN
ibrahim-cennethan pehli
Selahattin ATEÅž
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
NAHÄ°DE ÅžAHÄ°N
ÖZCAN ŞAHİN
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
ömer pehlivan
murat pehlivan
MAMUK BEY
KEMAL ÅžAHÄ°N
RUMÄ°YE KUZUCU 14.02.20
Cihat KESKÄ°N 18/082015
AYHAN KESKÄ°N
Cemil Akdemir


KISA MESAJ
“Köyümüzle ilgili haberlerin ve duyuruların cep telefonunuza ücretsiz olarak kısa mesaj gönderilmesi için lütfen Adınızı – Soyadınız aşağıdaki forma yazarak gönderiniz. Ayrıcı cep numarasını bildiğiniz tüm akrabalarınızı ekleyebilirsiniz”
Adı Soyadı
Cep Telefonu

Tavşandağı FM

ANKET
Birinci derece akrabanız olmayan köylüleriniz ile en son ne zaman görüştünüz?\"





Dağıstan Cum.


 

DAÄžISTAN CUMHUaRÄ°YETÄ°

 

Resmi Dil              : Rusça

BaÅŸkent                : Mahaçkale

CumhurbaÅŸkanı  : Mukhu Aliyev

Yüzölçümü           : 50.300 km2

Nüfus                     : 2.576.531

Din                          : Müslüman(% 90), Hristiyan ve Musevi (%10)

http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestanbayrak.pngCUMHURÄ°YET HAKKINDA

Farsça daÄŸ kelimesi ile -istan ekinin birleÅŸmesinden oluÅŸan ve DaÄŸ ülkesi veya DaÄŸlık Ülke anlamına gelen Dağıstan, kavmi deÄŸil, coÄŸrafi-topoÄŸrafik bir kavramdır. Rusça`da da `DaÄŸlar Ülkesi` anlamında Strana Gor ifadesi kullanılmaktadır.

Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 20 Ocak 1921`de kuruldu. Dağıstan http://www.kafkasevi.com/uploads/arma_dagestan.jpgParlamentosu Sovyetlerin yıkılmasından sonra 1991 de statüsünü yükselterek tam Cumhuriyete dönüÅŸtürdü. Dağıstan Cumhuriyeti 31 Mart 1992`de imzaladığı anlaÅŸma ile Rusya Federasyonu`na dahil olmuÅŸtur.

 

DEVLET YÖNETÄ°MÄ°

 

CumhurbaÅŸkanı                               : Muhu Aliyev  

Parlemento BaÅŸkanı                         : Magomed Suleymanov

Parlemento BaÅŸkanı 1.Yrd.                : Nikolay Alçiyev 

Parlemento BÅŸk 2. Yrd                      :  Artur  Ä°srapilov

Parlemento BÅŸk 3. Yrd                      : Nasir Gaydarov

 

Devlet BaÅŸkanı Sekreteri                   :  Gamid Åžihahmedov

 

BaÅŸbakan                                        : Åžamil  Zaynalov

BaÅŸbakan 1inci Yrd                           : Ummupazil Omarova

 BaÅŸbakan Yrd                                  : Caparbeg Åžahmalov

BaÅŸbakan Yrd                                   : Nikolay Çiçvarin

BÅŸb.Yrd.                                           : Rizvan Gacımagamedov

Maliye Bakanı                                    : Abdusamed Gamidov

Ekonomi Bakanı                                 : Alavudin Mirzabalaev 

SaÄŸlık Bakanı                                    : Ä°lyas Mamaev

Adalet Bakanı                                    : Azadi Ragimov

Tarım Ve KöyiÅŸleri Bakanı                   : Murad Şıkhsaidov

Hazine Arazileri ve Mülkleri Bak.          : Mihail GaÅŸimov

Bayındırlık Ve Ä°skan Bakanı                  : Nizam Daudov

Uluslar arası Polt. ,Enf. ve Dış Ä°lÅŸk. Bk.  : Eduard Urazaev

Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanı       : Ä°smail Efendiyev

Kültür Ve Turizm Bakanı                      : Zumrud Suleymanova

Sanayi Ve UlaÅŸtırma Bakanı                  : Kazbek Kandaurov

EÄŸitim Ve Bilim Bakanı                         : Aleksey Gasanov

Çevre Bakanı                                      : Malik Bagliyev 

Ä°çiÅŸleri Bakanı                                     : Adilger Magamedtagirov

Sporve Beden Terbiyesi Bakanı             : Åžahabas Åžahov

 

YERLEŞİM VE İDARİ BİRİMLER:

Dağıstan, 41 bölge, 10 Åžehir, 19 kasaba ve 694 kırsal okrugdan oluÅŸuyor.

 

http://www.kafkasevi.com/uploads/dagetanmanonhorse.jpgBölgeler

Agulskiy, Akhtynskiy, Akhvakhskiy, AkuÅŸinskiy, Babayurtovskiy, Botlikhskiy, Buynakskiy, Çaradinsky, Dakhadayevskiy, Derbentskiy, Dokuzparinskiy, Gergebilskiy, Gumbetovskiy, Gunibskiy, Karabudahkentskiy, Kayakentskiy, Kaytagskiy, Kazbekovskiy, Hasavyurtovskiy, Khivskiy, Hunzahskiy, Kızılyurtovskiy, Kızılyarskiy, Kulinskiy, Kumtorkalinskiy, Kurahskiy, Lakskiy, LevaÅŸinskiy, Magaramkentskiy, Nogayskiy, Novolakskiy, Rutulskiy, Sergokalinskiy, Åžamilskiy, Suleyman-Stalskiy, Tabasaranskiy, Tarumovski, Tlyaratinskiy, Tsumadinskiy, Tsuntinskiy, Untsukulskiy

 

Åžehirler

Mahaçkala (baÅŸkent), Buynaksk, Dagestanskiye Ogni, Derbent ,IzberbaÅŸ, Kaspiysk , Hasavyurt, Kızılyurt, Kızılyar ,Yujno-Sukhokumsk

 http://www.kafkasevi.com/uploads/dagistantindiaul.jpg

Dağıstan`ın en önemli ÅŸehirleri Mohaçkale, Derbent, Buynak, Kaspiy, Hasavyurt, Ä°zberbaÅŸ, Kızlar ve Kızılyurt`tur. Bu sekiz ÅŸehrin yanı sıra ovalık bölgelerde kurulmuÅŸ olan 14 iÅŸçi sitesi bulunmaktadır. Yalnız Kubaçi iÅŸci sitesi daÄŸlık bölgede kurulmuÅŸtur. DaÄŸlık arazide yer alan Buynaksky dışındaki diÄŸer ÅŸehirler ovalarda ve deniz kıyılarında kurulmuÅŸtur.
Sosyo-ekonomik geliÅŸmelere baÄŸlı olarak ÅŸehirlerin nüfusu artmakla birlikte bugün Dağıstan`da nüfusun yarıdan fazlası daÄŸ ve ova köylerinde yaÅŸamaktadır. Ancak ova köyleri ile daÄŸ köyleri arasında çok farlılıklar bulunmaktadır. Ova köyleri çok büyük olup, üzüm baÄŸları ile meyve bahçelerine ve düz sokaklara sahiptir. DaÄŸlarda ise, düz arazinin az olmasından dolayı evler genelde daÄŸ yamaçlarında ve üst üste inÅŸa edilmiÅŸtir. ÇoÄŸunlukla yolu olmayan bu köylerde köy halkı, köyün başına kadar vasıta ile gelir, oradan evlerine dar yollardan geçerek ulaşırlar.

 

COÄžRAFÄ° DURUM

Rusya Federasyonu`nun Avrupa`daki kesiminin güneyinde yer alan Dağıstan, Büyük Kafkas DaÄŸları`nın kuzey yamacının en doÄŸu ucundan 50.300 kilometrekarelik bir alanı kaplar. Güney ve batısı Güton dağında 3646 metreye, Bazardyuzu (Pazardüzü) Dağı`nda da 4480 metreye ulaÅŸan Kafkas DaÄŸları`nın ana doruk hattıyla çevrilidir. DoÄŸusunda Hazar Denizi, kuzeyinde Kalmuk Özerk Cumhuriyeti, batı ve kuzeybatısında Çeçenistan ve Kuzey Kafkasya, güneybatısında Gürcistan ve güneyinde de Azerbaycan yer alır.

Dağıstan doÄŸudan batıya 200, kuzeyden güneye 400 kilometre kadar bir uzunluÄŸa sahiptir. Dağıstan`ın Hazar`daki kıyı uzunluÄŸu 530 km ile Azerbaycan`dan daha fazladır. http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestangunib.jpg

Dağıstan CoÄŸrafi açıdan beÅŸ bölgeye ayrılır.

Birinci bölgede Kafkas DaÄŸları ve Dağıstan iç platosu yer alır. DaÄŸlar arasından Hazar Denizi`ne akan Sulak, Samur ve Kurak gibi ırmaklar buralarda derin vadi ve uçurumlar meydana getirmiÅŸtir. Kafkas DaÄŸları`nın genellikle güneye bakan yamaçlarında yağış çok azdır. Bu yüzden bazı bölgelerde bitkisel hayat yoktur.

Ä°kinci bölge, birinci bölgenin kuzeyinde yüksekliÄŸi 920 m`ye ulaÅŸan ve çıkıntı tepelerinden oluÅŸan ikinci bir daÄŸ kuÅŸağından ibarettir. Bu bölge kuzey ve kuzeybatıdan esen rüzgarlar sebebiyle oldukça yağışlı olup, sık ormanlarla kaplıdır.

DaÄŸlar ile Hazar Denizi arasında kalan dar kıyı düzlüÄŸü üçüncü bölgeyi oluÅŸturur. Dar boÄŸazlardan çıkıp yayılan ırmaklar tarafından kesilir.

Petrol ve DoÄŸalgaz yatakları barındıran bu ovanın geniÅŸlediÄŸi yerde baÅŸlayan dördüncü bölge alçak ve bataklık ovalar ile Terek ırmağı deltasından oluÅŸur. Deltanın hemen ilerisinde uzun ve kumluk Agragan Yarımadası baÅŸlar.

Son olarak Terek`in hemen kuzeyinde kumullarla kaplı Nogay Bozkırları beÅŸinci bölgeyi oluÅŸturur. Bu bölgenin iklimi ise sıcak ve kuru olup, bitkisel hayat yarı yarıya çöl özellikleri gösterir.

Dağıstan`ın baÅŸlıca ırmakları Gazi Kumuk, Kara, Avar ve Andi Koysularının birleÅŸmesinden oluÅŸan ve Mohaçkale`nin kuzeyinde Hazar`a kavuÅŸan Sulak, daha kuzeyde Çeçenistan`dan gelen Terek, güneydoÄŸu istikametinde akarak aynı ÅŸekilde Hazar`a kavuÅŸan Samur`dur. Genellikle daÄŸlara paralel olarak akan bu ırmaklar, 1000 metreye varan derinlikte ve darlıkta kanal ve mecralar oluÅŸturarak, Dağıstan`ın özelliklerinin ÅŸekillenmesinde önemli rol oynarlar.

Dağıstan`ın iklimi genel olarak sıcak ve kurudur. Alçak kesimlerde ortalama sıcaklık Ocak ayında -3,6 derece, Temmuz ayında 23 derece dolayındadır. Dağıstan`ın kuzey kısmını teÅŸkil eden Sulak-Terek-Kuma düzlüÄŸü en yüksek yeri 26 metreyi geçmeyen ve denize doÄŸru gittikçe alçalan, susuz ve kıraç bir bozkırdan ibarettir. Bu sahanın nüfus yoÄŸunluÄŸu çok düÅŸüktür. Bu bölgenin sahil boyu bazan su altında kalır. Kuma ile Terek arasında birçok tuz gölü ve bataklık vardır. Terek ile Sulak arasında ise, kumsallarda kaybolan AktaÅŸ, Yarıksu, Yamansu ve Aksay çaylarından bugün ziraatte istifade edilmektedir. Sahil boylarına nispeten sathı biraz yüksek olan kuzeybatı bölgeleri hariç olmak üzere, bu düzlüÄŸün iklimi son derece kurudur. Düz, ırmaktan ve ormandan mahrum, yaÄŸmursuz ve kuzey rüzgarlarına açık olan daha kuzeydeki bölgede sıcaklık yazın 40, kışın -40 dereceyi bulur.

Ziraat, Terek boyunda ve sun`i sulama usulü ile güneybatı kısmında yapılır. DiÄŸer kısımlarda muhtelif Türk boyları göçebe halinde yaÅŸar ve hayvan beslerler. Sahil boyunda ise balıkçılık ile iÅŸtigal edilir.

Dağıstan tabii zenginliklerle doludur. DaÄŸlık bölgenin bitki örtüsü, vadilerde ve kanyonlarda yaprak döken ormanlardan, yüksek tepelerde çam ve huÅŸ aÄŸacı ormanlarından ve aÄŸaç sınırının üstünde de Alp çayırlarından oluÅŸur. Tepe yamaçlarında yer yer çöl bitkisiyle kesintiye uÄŸrayan sık yaprak döken ormanlar bulunur. Alçak yamaçlarda seyrek esmer toprak alanlarıyla bölünen verimli kestane rengi topraklar egemendir. Hazar Denizi kıyısında ise tuzlu bataklık toprakları yaygındır.

Hazar denizi kıyısında bulunan Dağıstan`da çok farklı iklim koÅŸullarını bir arada bulmak mümkün. AÅŸağı kesimlerde subtropikal iklim hakimken, yüksekliÄŸi 4000 metreyi bulan daÄŸlık kesimlerde sert karasal iklim görülür.

 

NÜFUS

Dağıstan büyüklüÄŸüne kıyasla dünyanın en fazla etnik çeÅŸitliliÄŸe sahip bölgesidir.
1916 yılı sayımına göre Dağıstan`ın nüfusu 81 ayrı ulustan oluÅŸurken bunlardan 32`si Dağıstan`ın yerli halkıydı.

Bugün Rusya Federasyonu`nda mevcut 180`den fazla etnik gruptan Dağıstan`da 102`sinin temsilcilerinin yaÅŸadığı belirtilmektedir. Bunlardan 12`sine resmi millet statüsü verilmiÅŸtir.

Erkek nüfus 1,242,437 (% 48.2) iken kadın nüfus 1,334,094 (% 51.8)`dir.

Nüfusun 1,102,577 (% 42.8) `si  ÅŸehirlerde, 1,473,954 (57.2%) kırsal alanlarda yaÅŸamaktadır.

 

DAÄžISTAN Cumhuriyeti`nin Nüfus BileÅŸimi - 2002

Milliyetler

Alt Grup   Nüfusu *

Nüfus

 Oran(%)

Avarlar(Hepsi)

     -

 758.438

   29.44

     Andi*

 21.270

     -

      -

     Arçi*

           7

     -

      -

     Akhvah*

    6.362

     -

      -

     Bagulal*

         18

     -

      -

     Bejtin*

    6.184

     -

      -

     Ginuh*

       525

     -

      -

     Godoberi*

           2

     -

      -

     Gunzib*

       972

     -

      -

     Didoy*

 15.176

     -

      -

     Karatin*

    6.019

     -

      -

     Tindal*

         33

     -

      -

      KhavarÅŸin*                

       107

     -

      -

      Çamalalı*

           3

     -

      -

Agul

       -

     23.314

     0.90

Azeri

       -

   111.656

     4.33

Ermeni

       -

       5.702

     0.22

Dargin

       -

   425.526

   16.51

Kumuk

       -

   365.804

   14.20

Lak

       -

   139.732

     5.42

Lezgi

       -

   336.698

   13.07

Nogay

       -

     38.168

     1.48

Rus

       -

   120.875

     4.70

Rutul

       -

     24.298

      0.94

Tabasaran

       -

   110.152

      4.28

Tatar

       -

       4.659

      0.18

Ukraynalı

       -

       2.869

      0.11

Tsahur

       -

       8.168

      0.32

Çeçen

       -

     87.867

      3.42

DiÄŸer

       -

     12.605

       0.48

TOPLAM

       -

2.576.531

   100.00

Not: ı. Nüfusu 1000`in altında olanlar "diÄŸer" hanesine dahil edildi.

     (*) Avarca konuÅŸup, kendilerini farklı isimlerle tanımlayanlar.

 

 

DÄ°L

Dağıstan, "daÄŸlar ülkesi" anlamına gelmektedir. Ülkenin adına yansıyan bu coÄŸrafi yapı, 8 bin yıl öncesinde, halklar ve diller ülkesi Dağıstan`ın doÄŸuÅŸunu hazırlamıştır. Bu bölgedeki akraba milletler için tarihsel ve kültürel birlik bu kadar eskiye dayanır . Söz konusu birliÄŸin temelinde bazı ortak özellikler yer almaktadır. Bunların içinde en önemlileri kültür, adet ve gelenek ile dindir . Tarihçiler, Dağıstan milletlerinin M.Ö. 6. yüzyılda Albanya Federasyonu içerisinde yaÅŸadıklarını belirtirler. Bu çerçevede Dağıstanlıların, yaklaşık 8 bin yıl önce Albanya Devleti`nin çatısı altında ortak bir dil ve kültüre sahip oldukları söylenebilir. Albanya, bu günkü siyasi coÄŸrafya düÅŸünülecek olursa, Azerbaycan`ın kuzeyini, Dağıstan`ı ve tartışmalı olarak Çeçenistan`ı içine almaktadır. M.Ö. binli yıllarda Albanya`nın yıkılması, bölge halklarının, özellikle dış etkiler tarafından sık sık iÅŸgali karşısında daÄŸlara çekilip dış dünya ile iliÅŸkilerini kesmelerine ve bir nevi izolasyon sonucunda kendi bağımsız siyasal kurumlarını kurmalarına sebep olmuÅŸtur. Bu oluÅŸumların doÄŸal bir sonucu olarak, dillerin de yavaÅŸ yavaÅŸ birbirinden ayrılmaya baÅŸladığı ve sonuçta da bu günkü çeÅŸitliliÄŸin ortaya çıktığı ifade edilebilir . Bu günkü Dağıstan dilleri, bu ortak dilin; yani Alban dilinin kollarından oluÅŸmaktadır.

Dağıstan dilleri, "Nakh-Dağıstan dilleri" olarak gruplanan Kafkasya`nın doÄŸu kesiminde konuÅŸulan Kafkas dilleri ailesine baÄŸlı dil öbeÄŸini oluÅŸturur. Ä°ki ana kola ayrılır: Nahk kolu (Nakh dilleri) Çeçence, Ä°nguÅŸça ve Bats dilinden oluÅŸur; Dağıstan kolu (Dağıstan dilleri) ise daha fazla çeÅŸitlilik gösterir ve alt öbeklere ayrılır. Bunlar Avar-Andi-Dido, Lak-Dargi ile Lezgi öbekleridir. Bu öbeklere dahil dillerin baÅŸta gelenleri Avarca, Lakca, Lezgice ve Dargice`dir.

Fakat Kafkas dilerinden küçük grupların konuÅŸtuÄŸu diller yok oluÅŸa her gün biraz daha yaklaşırken; geniÅŸ kesimlerce konuÅŸulan mahalli diller de Rusça`nın yok edici tehditi altında her geçen gün iÅŸlevsizleÅŸmektedir.

Dağıstan`ın baÅŸkenti Mahaçkale`de 12 Temmuz 2007 günü etnik diller üzerine fikir alışveriÅŸinin yapıldığı bir konferansta konuÅŸan Dağıstan Cumhuriyeti Devlet BaÅŸkanı Mukhu Aliyev`de bu konudaki kaygılarını dile getirerek mevcut sistemde bölgede yaÅŸayan halkların dillerinin yok olmasından dert yanmıştır.

http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestanlikadinlar.jpgEKONOMÄ°

Dağıstan Rusya ve Avrupayı DoÄŸu`ya baÄŸlayan avantajlı bir coÄŸrafik konuma sahiptir. Dağıstan ekonomisi tarım ve endüstride uzmanlaÅŸmış çok sektörlü bir sistemdir. Cumhuriyette çeÅŸitli mülkiyetlerde 35.000 kurum ve iÅŸletme vardır. Piyasa ekonomisinde 100`den fazla banka, 13 sigorta ÅŸirketi, yabancı ortaklığında 35 ortak giriÅŸim ve diÄŸer yapılar yer alır.
BaÅŸkent Mahaçkale`da uluslararası düzeyde bir havaalanı ve deniz ticaret limanı bulunur.
1990`lı yılların başında endüstri ve geleneksel çok sektörlü tarım gayrisafi yurtiçi hasılanın % 80`ini oluÅŸturuyordu. Piyasa ekonomisine geçiÅŸ ile birlikte bu oran düÅŸmüÅŸ ve bölgesel ekonominin diÄŸer kesimleri geliÅŸmeye baÅŸlamıştır. Cumhuriyet ekonomisinin sektörel yapısı ÅŸöyledir: endüstri % 24, tarım % 35, inÅŸaat % 26, ulaşım ve iletiÅŸim % 5, ticaret % 9, diÄŸer % 1.
Cumhuriyet`in endüstrisinde gıda, tüketim malları, yapı malzemeleri ve sanat ürünleri gibi geleneksel kollar yanında, makina üretimi, alet yapımı, petrol çıkarımı, kimya, enerji üretimi gibi ana kollar da vardır. Dizel araçları, düÅŸük voltajlı ekipman, metal kesimi, ahÅŸap iÅŸleme aletleri, santrifüjlü pompa ve kazanlar, seperatörler, radyo cihazları, basım sanayi ekipmanı, cam yünü, yapay gübre, ÅŸarap ve votka, konserve meyve, sebze ve balık, giyim, ayakkabı, halı ve kilim, kuyumculuk endüstri kesimindeki üretim imal edilen ana mallardır. Ham maddeler giderek daha fazla bir oranda yerli sanayi tarafından iÅŸlenmektedir.
Endüstri iÅŸletmeleri daha çok ÅŸehirlerde yoÄŸunlaÅŸmıştır: Mahaçkale, Derbent, Buynaksk, Kizlar, Kaspisk, Hasavyurt, Ä°zberbaÅŸ. Bunun istisnası Dağıstanın hemen hemen her yerinde bulunan gıda, konfeksiyon endüstrileri ile el sanatlarıdır. Kırsal alanda konserve, damıtma, tereyaÄŸ, peynir üretimi yapan atölyeler, halı yapım iÅŸletmeleri, konserve balık tesisleri, bunlara ilgili makina üreten yerler, radyo-elektronik ve konfeksiyon iÅŸletmeleri vardır. http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestanliaile.jpg
Endüstride en önemli rolü makina üretimi (%20.1), enerji (%20.1) ve petrol çıkarımı (%13.0) alır. Dağıstan 1990`a kadar konserve sebze, meyve, balık; brandi ve ÅŸarap, ÅŸarap ürünleri konularında Rusya`da en önde gelen yerlerden biriydi. Son yıllarda dış ticaret hacmi ve ithalat-ihracaat miktarları büyük geliÅŸme göstermiÅŸtir. YavaÅŸ olsa da ulusal ekonominin genel durumu iyileÅŸmektedir. Endekslerde artış gözlemlenmektedir. Dağıstan`ın yeni piyasa ekonomisinin çerçevesi oluÅŸmuÅŸtur. Hükümet küçük sanayinin geliÅŸmesine özen göstermektedir. Bu sektörü desteklemek ve geliÅŸtirmek, yatırımları teÅŸvik etmek için bir dizi standartlar el kitabı yayımlanmıştır. Yeni iÅŸletmeler kurulmakta, ürünleri revaçta olan mevcut iÅŸletmelerin geliÅŸmesi için düzenlemeler yapılmaktadır. Ekonomik krizin bu aÅŸaması sona ermekte ve daha oturmuÅŸ, büyüyen bir ekonomiye doÄŸru geliÅŸmeler olmaktadır.
Son yıllarda üretimde özel kesimin daha aktif hale gelmesiyle Cumhuriyet`teki yatırımlar artmıştır. Yatırımlar Dağıstan ve Rusya yasalarının koruması altındadır. En geliÅŸmiÅŸ teknoloji ve dünya standarlarında, ekolojik kurallarla uyumlu yeni tesisler kurulmuÅŸtur: "Adam International" ortak giriÅŸimi adlı yün, deri iÅŸleyen ve konfeksiyon yapan büyük bir fabrika, kimyasal plastik fabrikası, "Progress " adlı plastik eÅŸya üretim fabrikası, bir maya ve damıtma fabrikası, ÅŸampanya damıtma tesisi, 5. nesil renkli TV montaj tesisleri, maden suyu üretimi, "Maxi" ortak giÅŸimi yüksek kaliteli ayakkabı fabrikası, "Dagtekstil" iplik fabrikası, Rusya`da en iyilerden olan "Dagpress" basımevi... gibi.

Modern iletiÅŸim sistemleri için Samsung (Güney Kore) ÅŸirketi iÅŸletmeye girmiÅŸtir. Bu ÅŸirket tarafından 13.500 abonelik bir dijital telefon santrali kurulmuÅŸtur.

Dagestanskiye Ogni yerleÅŸmesindeki tümüyle yenilenen bir yapı camı fabrikası mallarını Rusya`nın güney bölgesine dağıtmaktadır. Burada cam kap üretimine de geçilmiÅŸtir.

TARIM Toprak kıtlığına karşın, Dağıstan tarımsal açıdan da geliÅŸmiÅŸ bir bölgedir. KiÅŸi başına 1.9 hektar tarımsal arazi ve 0.3 hektar sulu tarım arazisi düÅŸer. Temel hububatın yanı sıra hayvan yemi ve sebze yetiÅŸtirilir. Ana tarımsal dallar koyun besiciliÄŸi, bahçecilik ve baÄŸcılıktır.
Koyunlar daha çok daÄŸ çiftliklerinde beslenir. Kışın daÄŸlarda yem kıtlığı olduÄŸundan ovalara göçülür. Yazın ise koyunlar ve keçilerle daÄŸlardaki geniÅŸ otlaklara çıkılır. ÇoÄŸu yerel olan 3 milyon küçükbaÅŸ hayvan vardır.

Bahçecilik ovaların yanısıra daÄŸlık vadilerde de geliÅŸmiÅŸtir. DeÄŸerli kültürler arasında ÅŸeftali, kayısı, erik, kiraz, viÅŸne, ceviz, fındık, elma ve armut sayılabilir. Dağıstanlı araÅŸtırmacılar bu ürünlerin birçok çeÅŸidini türetmiÅŸlerdir. Halen 30 bin hektar alanda bahçecilik yapılmaktadır.

Rusya`da sınırlı olan baÄŸcılık, Dağıstan`da önemlidir. Rusya`daki baÄŸların % 38`i ve baÄŸcılık ürünlerinin % 45`i Dağıstan`a aittir. Bu ürünler esas olarak Kuzey ve Güney Dağıstan`ın ovalarında yetiÅŸtirilir.

 

http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestanlihanimlar.jpgULAÅžIM
Dağıstan`da ulaşım sistemi gelişmiştir: 465 km demiryolu, 300 km`si Federal standartta olan 85 bin km karayolu, Grozni- Baku anahattı dahil 535 km petrol ve doğal gaz boru hattı, havayolları ve suyolları.

Rostov- Baku anahat demiryolu ve Kafkas federal karayolu bu Cumhuriyet`ten geçer.
Mahaçkale`de yıl boyu donmayan, demiryolu baÄŸlantılı ticaret ve balıkçılık limanları vardır. Limanda petrol yükleme tesisleri de bulunur. Politik haritanın deÄŸiÅŸmesiyle birlikte, Hazar Denizi uluslararası statüye kavuÅŸmuÅŸtur. Dağıstan artık Hazar ile refah, stabilite ve aktif uluslararası iÅŸbirliÄŸi umudu içindedir. Ä°talyan ÅŸirketleri ile yeniden inÅŸa edilen liman ve feribot taşımacılığının geliÅŸtirilmesi, Orta Asya ve Avrupa arasında sürekli bir yük taşımacılığı imkanı sunmaktadır.
Mahaçkale`den 15 km uzaklıkta bulunan havaalanı yerli-yabancı ÅŸirketler tarafından kullanılmaktadır. GeliÅŸmiÅŸ dükkan turizmine sahip olan bu hava limanının gelecekte uluslararası hava güzergahlarının önemli bir uÄŸrak noktası olması beklenmektedir.

 

MODERN EDEBÄ°YAT

Yazılı edebiyat Dağıstan`da 17. yy sonları ve 18. yy baÅŸlarından bu yana vardır. 19. yy edebiyatın hızla geliÅŸtiÄŸi ve tüm ÅŸiir türlerini içeren harmonik bir sanatsal sistemin ortaya çıktığı dönemdir. 20. yy`a gelindiÄŸinde, çok sayıda ünlü düÅŸünce adamı ve ozanı, deÄŸiÅŸik eÄŸilimleri ve uslupları ile tanınmaya baÅŸlamıştı.
Dağıstan edebiyatlarının kaynaklarında ve oluÅŸumunda -"DoÄŸu Kafkasyanın Dünya Kültür TopluluÄŸunun Müslüman Kanadına Dahil Edilmesi" (V. Bartold) adlı yapıt ile saptandığı gibi- Arap-doÄŸu gelenekleri özel bir yer tutar. Arapça uzun bir süre temel edebi dil olmuÅŸtur.
18. yy`ın kapanmasıyla birlikte Dağıstan kültür tarihinde ulusal yazılı dil ortaya çıkmış ve Arapça`nın mutlakiyeti sona ermiÅŸtir. Yerel dillerde yazılı sanatsal metin parçalarının belirmesiyle birlikte Dağıstan edebiyatının biçimi, içeriÄŸi ve boyutları deÄŸiÅŸmiÅŸtir. O zamanki dünya edebiyatının ana akımı olan Rus edebiyatı ve düÅŸüncesine eriÅŸim Dağıstan edebiyatının geliÅŸiminde önemli bir unsur olmuÅŸtur.
Resul HamzatovParlak yeteneklerin, güçlü kiÅŸiliklerin ve karmaşık akibetlerin oluÅŸturduÄŸu bir takım yıldız olarak nitelenebilecek o zamanki Dağıstan ozanlığı, bölge ve dünya liriklerinin önde gelen bir örneÄŸidir. 1917`yi izleyen dönemde ulusal deneyim ve yerleÅŸik gelenekler epey revize edilmiÅŸtir. Bu yolda bazı ÅŸeyler kazanılmış, bazı ÅŸeyler yitirilmiÅŸtir. Ä°lk dönemlerden günümüze bazı örnekler sıralayacak olursak, Sadrettin Süleyman Lezgi, Åžirvanlı Åžeyh Yahya, Abdurrahim Åžirvani, Kudutlu Musa Muhammed, Muhulu Damadan, Ali Kulu Han, Åžirvanlı Hakani`nin isimlerini sayabiliriz. .

1934`deki I. Dağıstanlı Yazarlar Kongresine 100 delege katıldı. Ayni otuzlu yıllar Dağıstan kültürü için felaketler getirdi: B. Astemirov, R. Nurov, M. Çarinov, G.Gadjibekov, A. Åžamkhalov, A. Aldarski, B. Malaçikhanov, G. Gadjiev ve Dağıstan aydınlarını temsil eden diÄŸer birçok üstün nitelikli insan 1941-45 arasındaki savaÅŸ yıllarında yazmak zorunda kaldı. E. Kapiev, R. Dinmagomaiev, A. Mitarov, A. Salavatov, A. Abakarov, M. Stalski savaÅŸ alanlarından geriye dönmediler.

Onların yerini almak için yeni nesil yazarlar hazırdı ve kendilerini ispat ettiler.Ä°ÅŸte hemen akla gelenleri: R. Gamzatov, R.RaÅŸidov, N. Yusupov, A. Abubakar, A. Saidov, B. Ramazanov, O. Åžahtamanov, Åž. Alberiev, M. Suleymanov, M. Gairbekova, F.Aliyeva, A. Atabayev, Nur Muhammed Abihasanov, Muhammed Süleyman, Ahmet Han Abubakar, Abdulmecid Haçalov, Hacı Gazimırza, MaÅŸidat Gayirbekova, H. AvÅŸalumov, Y. Kappaliev, F. Aliyeva, M.R. Magomedov, O. Åžamhalov, H. Hametova, M. Gamidov, A. Abbasilav, B. Kulunçakova, B. Magomedov, S. Kurbanova bunlardan bazılarıdır.

 

http://www.kafkasevi.com/uploads/dagestansogratl.jpgEĞİTÄ°M ve KÜLTÜR

1989 rakamlarına göre Dağıstan`da 600 orta dereceli okul, 27 meslek lisesi ve Dağıstan Devlet Üniversitesi`ne baÄŸlı beÅŸ yüksek okul vardır.

Sovyet döneminde, eÄŸitim ve bilim sistemi bir devlet iÅŸletmesi haline gelmiÅŸtir. Dağıstan halklarına ait yazı dilinin önce Arapçadan Latinceye (1928) ve daha sonra Rusçaya (1938) çevrilmesi ile radikal deÄŸiÅŸiklikler olmuÅŸtur. Likbez (okumamışlığa son) ve vseobuÅŸ (zorunlu temel eÄŸitim) sistemlerinin devreye sokulması Dağıtan`da kültür devrimine zemin saÄŸlamıştır.

GeniÅŸ ilk ve orta okul ÅŸebekesi ile birlikte, teknik okullar ve sektörel personel okulları kurulmuÅŸtur. Mesleki eÄŸitim baÅŸlatılmıştır. Otuzların ilk yıllarında, ilk yüksek eÄŸitim kurumları açılmıştır. Bilimsel araÅŸtırma enstitüleri de ortaya çıkmıştır. 1924`de DoÄŸal ve Dağıstan Halkları Kültür Mirası Bilimsel AraÅŸtırma Enstitüsü`nün kurulması çok önemlidir: Bu enstitü birçok akademik yönlenmenin oluÅŸmasına yol açmıştır.

Bugün`ün Dağıstan`ında bilim, çaÄŸdaÅŸ bilimin tüm alanlarında verimli araÅŸtırmalar yapan bir düzine bağımsız bilim enstitüsünün baÄŸlı olduÄŸu Rusya Bilimler Akademisi Dağıstan Bilim Merkezi; beÅŸ yüksek öÄŸrenim kurumu ve sektörel-departmantel araÅŸtırma merkezleri (Devlet Üniversitesi, Pedagoji Üniversitesi, Teknik Üniversite, Tıp Akademisi, Tarım Akademisi); laboratuvarlar ve istasyonlar tarafından temsil edilir.

Mohaçkale Dağıstan`ın kültür merkezidir. Åžehirde Rus, Avar, Kumuk ve Laklar`a ait tiyatrolar, kukla tiyatrosu, filârmoni, Dağıstan Devlet Åžarkılar ve Halk Oyunları Toplulukları, Dağıstan Devlet Lezginka Halk Oyunları TopluluÄŸu, sinemalar, müzeler ve kütüphane bulunmaktadır.

Kuzey Kafkasya`nın en büyük bilim merkezi de Mahaçkale`dedir. Åžehirde Rusya Federasyonu Ä°limler Akademisi`nin Dağıstan Åžubesi, Lenin Üniversitesi, pedogoji, tıp, tarım ve teknoloji enstitüleri ve laboratuarlar bulunmaktadır. Mahaçkale`de Türk Ä°ÅŸadamları tarafından açılmış ve sonra yerli idarecilere devredilmiÅŸ bulunan ve Ä°ngilizce eÄŸitim yapan bir Özel Türk Lisesi de Dağıstan`ın eÄŸitim sistemi içinde yerini almıştır.

Mevcut yasal düzenlemeler doÄŸrultusunda Dağıstan` daki okullarda eÄŸitim dili Rusça ve Dağıstan` daki en yoÄŸun etnik grup olan Avarlara ait olan dil haftada 4 saat olarak öÄŸrencilere okutuluyor.

Ayrıca bölgede yayın yapan radyo ve televizyonlarda da resmi dil olan Rusça kullanıyor.

DAĞİSTAN CUMHURÄ°YETÄ°`NDEKÄ° ÜNÄ°VERSÄ°TELER 

* Dağistan Devlet Tıp Akademisi

www.dgma.ru

Pediatri Fakültesi

Tedavi ve Profilaktik Fakültesi

DiÅŸçilik Fakültesi

Tıbbi Koruma Fakültesi

Eczacılık Fakültesi

Ä°nteraktif ÖÄŸrenci EÄŸitimi Fakültesi

HemÅŸirelik Fakültesi

Tıbbi Uzmanlık Fakültesi

Yabancı ÖÄŸrenciler için Hazırlık Fakültesi 

DaÄŸistan Devlet Zirai Bilimler Akademisi

www.dgsha.iwt.ru

Zirai Teknoloji Fakültesi

Zooteknoloji Fakültesi

Veterinerlik Fakültesi

Ekonomi Fakültesi

Mekanize Tarım Fakültesi

Otomasyon Tarım Fakültesi 

* DaÄŸistan Devlet Pedagoji Üniversitesi

www.dgpu.ru

Matematik Fakültesi

Fizik Fakültesi

Biyo-Kimya Fakültesi

CoÄŸrafya Fakültesi

Tarih Fakültesi

Filoloji Fakültesi

DaÄŸistan Filolojisi Fakültesi

Pedagoji ve Psikoloji Fakültesi

Teknoloji-Ekonomi Fakültesi

Ä°ÅŸletme Fakültesi

Hukuk Fakültesi

Yabancı Diller Fakültesi 

* DaÄŸistan Devlet Teknik Üniversitesi

www.dstu.ru

Ä°ÅŸletme ve Enformatik Fakültesi

Ä°nÅŸaat Fakültesi

Mühendislik Fakültesi

Enformasyon Sistemleri Fakültesi

Radyoteknik Fakültesi

Teknoloji Fakültesi

Hidroteknik Fakültesi

Kamu Yönetimi Fakültesi

Gümrük Ä°ÅŸleri ve Hukuk Fakültesi

Ulaşım Fakültesi

Sosyal Bilimler Fakültesi

EÄŸitim Bilimleri Fakültesi

Maliye Fakültesi 

* DaÄŸistan Devlet Üniversitesi

www.dgu.ru

Tarih Fakültesi

Matematik Fakültesi

Hukuk Fakültesi

Çevre Fakültesi

Kültür Fakültesi

DaÄŸistan Filolojisi Fakültesi

Yabancı Diller Fakültesi

Fizik Fakültesi

Kimya Fakültesi

Biyoloji Fakültesi

Ä°ÅŸletme Fakültesi

Filoloji Fakültesi

Sosyal Bilimler Fakültesi

Psikoloji Fakültesi

DoÄŸu Dilleri Fakültesi (Åžarkiyat)

Ekonomi-Finans Fakültesi

EÄŸitim Bilimleri Fakültesi 

BASIN

Mahaçkale`de bir çok dilde gazete ve dergiler yayınlanmaktadır.

 

Başlıcaları şunlar:

 

* Dagestanskaya Pravda, Rusça, devlet tarafından 1918 den beri günlük olarak Yayınlanmaktadır. Genel Yayın Yönetmeni R.M. Ä°drisov, Tirajı 22.000`dir.

 

* YoldaÅŸ, Kumukça, 3 Nisan 1917 den beri haftalık olarak yayınlanıyor. (1917`de "Zaman" ismiyle yayına baÅŸlayan gazete daha sonra "Lenin Yolu" olarak deÄŸiÅŸtirdiÄŸi ismini 1991 de "YoldaÅŸ"a çevirmiÅŸtir. Genel Yayın Yönetmeni Apdullatip Sarımurzayev`dir.

 

* JenÅŸina Dagestana(Dağıstan Kadınları) Devlet tarafından Avarca, Dargice, Kumukça, Lezgice, Tabasaranca, Lakça, Rutulca yayınlanıyor. Kültürel Ä°çerikli gazete. Genel Yayın Yönetmeni F.G.Aliyeva.

 

* Zamana (Zaman), Dargice. Devlet tarafından 1921 den beri haftada 1 kez yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni Gazimagomed Yusupov, Tirajı: 15 000

 

* Ä°lçi- Vestnik, Lakça. Devlet tarafından 1917 yılından beri haftada 1 kez yayınlanıyor.Genel Yayın Yönetmeni Kaçar Guseynayeva

 

* Lezgi Gazet(Lezgi Gazetesi),Lezgice. Devlet tarafından 1917 den beri haftada 1 kez yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni :Agariza Saidov, Tirajı 16 000 

 

* Mahaçkalinskaya Ä°zvestiya, Rusça, özel gazete. Genel Yayın Yönetmeni Nariman Gacimuradov, Tirajı:19 000.  

 

* Moledej Dagestan(Dağıstan GençliÄŸi), Rusça. Gazeteciler BirliÄŸi tarafından hazırlanan gazete, devlet tarafından 13 Haziran 1921 den beri haftalık olarak yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni Gaci AbaÅŸilov, Tirajı15 000.

 

* Narodı Kavkaz, Rusça. 1997 den bu yana bölgesel olarak haftada 1 gün Yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni Artur Koysoyev.

 

 

* Novoye Dela, Rusça, 1990`dan beri haftalık özel gazete olarak yayınlanıyor.

Genel Yayın Yönetmeni Rumina Elmurzayeva, Tirajı 25 000.

 

* Nur-Işık, Rusça ve Tsahurca.Devlet tarafından  1995 den beri haftalık olarak yayınlanmaktadır. Genel Yayın Yönetmeni Ramazan Hocayev, Tirajı 2336.

 

* Hakikat, Avarca. Devlet tarafından 1918 den beri haftalık olarak yayınlanmaktadır. Genel Yayın Yönetmeni Ali Kamalov

 

* Hronika Nedelya, Rusça. Bağımsız sendika tarafından haftalık olarak çıkartılmaktadır. Genel Yayın Yönetmeni Abdurrahman Yunusov, Tirajı 1000

* Çernovik, Rusça. 19 AÄŸustos 2003 den beri haftada 1 gün yayınlanmaktadır. Özel ve muhalif bir gazetedir. Genel Yayın Yönetmeni : Rasul Haybullayev, Tirajı 10 000

SÄ°VÄ°L TOPLUM KURULUÅžLARI

* Dağıstan Cumhuriyeti İnsan Haklarını Koruma Merkezi

BaÅŸkan: Maya Kamzatovna MAMEDOVA

Ä°rtibat: I. Shamil 58 Makhachkala, DaÄŸistan/Rusya Federasyonu 367000

tel. +7 616475 faks +7 ... 650289

e-mail: europa@mail.dgu.ru www.dgu.ru

* Derbent Sosyal ve Psikolojik Rehabilitasyon ve Barış Kültür Merkezi

Yerel Hayırsever Kamu Örgütü

Başkan: Tamara Magomedovna OSMANOVA, Tıbbi Bilimler Uzmanı, Kurıl Başkanı

Ä°rtibat: Kobyakova 16 Derbent, DaÄŸistan/Rusya Federasyonu 368600 tel./faks +7 87240 27284 

* Barış ve Toplumsal Gelişim Merkezi

BaÅŸkan: Marina Baysangurova

Ä°rtibat: L-nta Shmidt 113/7, Makhachkala-DaÄŸistan 367025

Tel. 8722 68-41-84, 63-44-90

E-mail: dagcpcd@dinet.ru

* "DANKO"

Kar amacı gütmeyen örgütler derneÄŸi

DaÄŸistan - Mahaçkale

BaÅŸkan: Guseyn Zhanbekovich Dzhanbekov

Tel./faks (8722 614785

(8722 634808

e-mail: dadp@mail.dgu.ru

www.danco.dgu.ru

* "SOS - KurtuluÅŸ" DaÄŸistan Bölgesel Vakfı

BaÅŸkan: Umar Khamzatovich Dzhavtayev

Ä°rtibat: Aukhovskaya 10, Khasavyurt-DaÄŸistan  368000

Tel. 8-872310-4126 (ev) 4321 (iÅŸ) 

* DaÄŸistan Ä°ÅŸverenler ve Sürücüler Sendikası

BaÅŸkan: Isalmagomed Nabiyevich Nabiyev

6. Magistralnaya 144, Mahaçkale 367014 DaÄŸistan

Тel. 8-8722-630643 (+faks, ev),

-662494 (iÅŸ),

-662068 (Gasan Nabiyevich Gasanov)

* DaÄŸistan Anne ve Çocuklarını Koruma BirliÄŸi

BaÅŸkan: Ayshat Shuaybovna MAgomedova

Ä°rtibat: Ermoshkina 3, Mahaçkale 367012 DaÄŸistan

Tel./faks: (8722 67-29-74, 67-46-16 (ev)

e-mail: amal@datacom.ru   amal@dinet.ru. 
 

* "Ä°lk Galeri" DaÄŸistan Modern Sanat Galerisi

BaÅŸkan: Dzhamilya Arslangereyevna Dagirova

Ä°rtibat: Buynakskogo 59, 367025, Mahaçkale - DaÄŸistan

Tel./faks 67-56-88 Ñ‚.67-16-39

Ev 64--95-52,

Ä°ÅŸ 67--25-99 

* Dağistan Cumhuriyeti İnsan Haklarını Koruma Merkezi

BaÅŸkan: Mayya Kamzatovna Mamedova

Ä°rtibat: I. Shamil 58, Mahaçkale 367000 DaÄŸistan

Tel: (8722 61-64-75.

Faks (8722 65-02-89.

E-mail: europa@mail.dgu.ru

* DaÄŸistan Anneleri Komitesi

Ä°rtibat: Mahaçkale - DaÄŸsitan

Tel. 963-4025599 (Svetlana Isayeva), 928-2975542 (Gyulnara Rustamova) 
 

* "Kader" Hükümlülere Yardım DerneÄŸi

BaÅŸkan: Dzhambulat Israpilovich Mugutdinov

Ä°rtibat: Åžamil 22/15, Makhachkala 26, 367026 - DaÄŸsitan

Tel. 677456, 642477

Faks 643626

E-mail: fatum@mail.dgu.ru 
 

* İnsani Girişim Vakfı

BaÅŸkan: Elmir Nurmagomedovich Yakubov

Ä°rtibat: A. Daibova 6, Khasavyurt 368009 DaÄŸistan

Tel./faks (872310 33-80

E-mail: hasa@rambler.ru

* DaÄŸistan Cumhuriyeti Sanatçılar BirliÄŸi

BaÅŸkan: Yusup Khagidgadzhiyevich Magomedov

Ä°rtibat: Lenin 113a, Mahaçkale - DaÄŸistan

Tel. 67--95-90 

* "Halkların Birliği" Sovyet Kahramanı Ahmet-khan Sultan

BaÅŸkan: Sayd Kerimovich Kammayev

Ä°rtibat: Lenin 18/145, 367012, Mahaçkale DaÄŸistan

Tel: 57-73-52

Faks 57-86-35 


-------------------------------------------

Faydalanılan Başlıca Kaynaklar:

- I. G. KOSIKOV &. S. KOSIKOVA,Kuzey Kafkasya: Sosy-Ekonomik Rehber

- Rusya Federasyonu Ä°dari Rehberi

- Ä°nsan Hakları Enstitüsü, ve Enformasyon ve AraÅŸtırma Merkezi - Moskova/Rusya Federasyonu

- MEMORIAL - Ä°nsan Hakları Örgütü (kavkaz.memo.ru)

- Rusya İnsan Hakları Derneği (zaprava.ru)

- Rusya Üniversiteler Kılavuzu (http://www.vedomostivuz.ru/)

- 2007 - Rusya Üniversiteler Rehberi (http://www.ed.vseved.ru/)

- Heyet, Biz Çerkesler, Kaf-Fed yayını,Ankara,2005

- Cafer Barlas, Kafkasya Özgürlük mücadelesi, Ä°stanbul

- www.wikipedia.org

- Ahmet Hazer Hızal, Kuzey Kafkasya Hürriyet ve Ä°stiklal Davası, Ä°stanbul,1961

- www.kafkas.org.tr

- http://turktarih.net

- Kadircan Kaflı, Kuzey Kafkasya,İstanbul,2004

- www.kafkasrehberi.com

-  www.infoplease.com