TEŞEKKÜRLER
Ekrem DÃœZCAN
Necat DÃœZCAN
Betül DEMİRCİOĞLU
Fatih TOKOZ
Mustafa ÅžAHÄ°N
Dursun KUZUCU
Erdem ÅžAHÄ°N
Ä°brahim PEHLÄ°VAN
Yasin KUZUCU
Seyfullah AKKAYA
Abdurrahim DÃœZCAN
Nevzat ÅžAHÄ°N
Ä°smail ÅžAHÄ°N
Janberk ARIKAN
Nurettin ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°brahim KUZUCU
Kenan ÅžAHÄ°N
Ferhat Taşlıçukur
Kenan TUNÇ
Aziz Åžener
Bekir PARLAK
Tercan KESKÄ°N
Cengiz ÅžAHÄ°N
Ferhat AKDEMÄ°R
Naim YILMAZ

ÜNLÜ ÇERKEZLER

UNUTMADIK
SALÄ°M -HAYRÄ°YE DÃœZEN
HAŞİM DÜZENLİ
RÜŞTÜ ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
Recep Parlak
Bayram KAYNAR
FATMA ALTUN
HACI MIRZA ALTUN
ZEKÄ°YE ALTUN
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
ŞABAN ÖNCÜL
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
FAÄ°K ÅžAHÄ°N
YAŞAR ÖZBOZKURT
SEFER MADEN
HÄ°CRETHAN MADEN
MEHMET ÅžAHÄ°N
AHMET YILMAZ
DEVLET ÅžAHÄ°N
EMÄ°NE ÅžAHÄ°N
SAMÄ° KAYNAR
RECEP DÃœZCAN
ZÄ°YA DÃœZCAN
HACI HAMÄ°T KUZUCU
HANÄ°FE KUZUCU
NURÄ°YE KUZUCU/BABUH
HACI OSMAN KUZUCU/DIDIM
EKREM KUZUCU
AHMET PEKTAÅž
Ä°BRAHÄ°M PEKTAÅž/POOT
MEVLÃœT KUZUCU/ABECÃœK
ÅžEVKET TAYMAZ
YAÅžAR KUZUCU
DURÄ°YE TAYMAZ/KUZUCU
Gazibey YILMAZ
Mırza YILMAZ
Enver YILMAZ
Arslan YILMAZ
Ãœzeyir YILMAZ
Dışenour YILMAZ
Niyazi YILMAZ
Nihat YILMAZ
Osman Ä°ZCÄ°
Hacıhan İZCİ
Zabit Ä°ZCÄ°
Hacı Ömer İZCİ
Nazım DOĞAN
DıgheNeuh Melek YILMAZ
HAMİT ÇAM
dursun özboskurt
GAZi KUZUCU 20.01.2011
GAZÄ° KUZUCU
niyazi maden
murat pehlivan
KAŞİF ŞAHİN
NEDÄ°M ÅžAHÄ°N
çurey tahir keskin
çurey mahir keskin
çurey rasim keskin
SEFER ÅžEN
MAMUK MADEN
ESRA ÅžAHÄ°N
Fuat KESKÄ°N - 11.02.20
ASAF SARACOGLU
ÜmmüGülsüm
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
HAYDAR ÅžAHÄ°NKAYA
YaÅŸar Maden
MIRZA TEKBAS
cemal öztürk
seher ÅžAHÄ°N
Curey Mirza Keskin
Curey Hilmi Keskin
FUAT ÅžAHÄ°N
ALÄ° FÄ°DAN
SALÄ°ME PEKTAÅž
KURTÇA PEKTAŞ
TAHSÄ°N PEKTAÅž
ZAHÄ°DDÄ°N KAVALCI
CENNETHAN PEKTAÅž
RAZÄ°YE KAVALCI
ASLAN PEKTAÅž
NACÄ°YE ÅžAHÄ°N
KAŞİF ŞAHİN
CELÄ°L ÅžAHÄ°N
Hayrettin Ä°NCÄ°
NAZIM PEHLÄ°VAN ,NAZIM
Nuh ÖZTÜRK
KURTÇA ÖZTÜRK
CEMAL ÖZTÜRK
Naciye Öztürk
NACİYE ÖZTÜRK
ASLI MADEN
KEMAL MADEN
EKREM MADEN
HAYRÄ°YE KARABULUT
MÄ°NEVER MADEN
Zahit KAVALCI/05.01.199
fatma zule nart
Celal ALTUN
Naciye ÖZTÜRK
NEÅžET KESKÄ°N
Ali ÅžENER
ALÄ° ÅžENER
NAZMÄ°YE ÅžENER
RIZA ÅžENER
CEMÄ°L ÅžAHÄ°N
İzzet ÇAM
cahit fidan
AHMET FÄ°DAN
ALÄ° FÄ°DAN
HASAN FÄ°DAN
osman,hasan fidan.
hanife sarıer.
sabri,nuri sarıer.
BÄ°BAK TABURHAN
BÄ°BAKahmet,paÅŸahan
HurÅŸit MADEN
yasar ertürk
SÜLEYMAN TUNÇ
SÜLEYMAN TUNÇ
SELAHATTÄ°N ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°BRAHÄ°M PEHLÄ°VAN
CAFER PEHLÄ°VAN
HALÄ°L ÅžAHÄ°N
NEŞE ÖZTÜRK
ZABIT MADEN
Çurey Neşet Keskin
Ä°SMET ÅžENER
Mahir MADEN
ZÄ°YA BULAT
Ä°ZZET KESKÄ°N
DURSUN ATEÅž
RAZÄ°YE ATEÅž
DANÄ°Åž ATEÅž
OSMAN FÄ°DAN
ÅžERÄ°FE FÄ°DAN
NURÄ° SARIER
NAZİFE ÖZDEDE
AHMET ÖZTÜRK
CAHİT ÖZTÜRK
MUZAFFER ÖZTÜRK
SAYGIN GENÇAY
DURSUN TEMÃœRCÄ°
kutçakaynar
BAHRİYE ÇEVİK
CEMAL ÖZTÜRK
KURTCA ÖZTÜRK
NACİYE ÖZTÜRK
mehmet ateÅŸ
HÄ°KMET ATEÅž
NECATÄ° ATEÅž
RUÅžEN ÅžAHÄ°N
GÃœLFÄ°YE ÅžAHÄ°N
Çurey Asım Keskin
Cemile Ä°ZCÄ°
Abbas ÅžAHÄ°N
Cemile KARPUZ 04.02.201
Rasim KESKÄ°N
Mazhar DURMAZ
Müslimet DOĞAN
Celal DOÄžAN
Adnan KAYNAR
Nazım DOĞAN
Osman DOÄžAN
GÃœLÄ°ZAR ÅžENER
Tahir Keskin
MAHÄ°R MADEN
koray korkmaz
ALÄ° BOZKURT
KAMÄ°L BOZKURT
SAHÄ°M ÅžAHÄ°N
SElamın Aleyküm TAvş
recep kaynar
Özcan Doğan
SADÄ°YE DÃœZENLÄ° KAÄžI
ilhan ÅŸener
erhan sener
Fatih OÄžUZ
HALÄ°T TÃœRK
ilhami bozkurt
Neziha Aksu
Osman AKSU
Kamil AKSU
ERHAN ÅžENER
KEMAL MADEN
HANÄ°FE MADEN
CEMÄ°LE KARPUZ
RECEP KAYNAR
selin gizemm
selin gizemm
hilal cansu
MURAT PEHLÄ°VAN
NAZIM PEHLÄ°VAN
MECÄ°T PEHLÄ°VAN
MUZAFFER PEHLÄ°VAN
Åžaban KARPUZ - 1977
Makbule KARPUZ
MUZAFFER MADEN
murat tunç
HASAN SÃœNEL
ENVER APAYDIN
HAMÄ°T MAMUH
KAMÄ°L DÃœZENLÄ°
ORHAN DÃœZENLÄ°
Zahit Kavalcı
Hıdır YILDIRIM
erdal ÅŸahin
çürey zülfiye keskin
çürey zülfiye keskin
HAYRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
Nurettin ALTUN
mırza maden
mırza maden
HASÄ°BE MADEN
Ä°SMET MADEN
Neriman TÃœRKOÄžLU
Metin ÅžAHÄ°NKAYA
Faruk ÅžAHÄ°NKAYA
Fehmi ÅžAHÄ°NKAYA
NÄ°YAZÄ° BÄ°LÄ°CÄ°
Zahittin Kavalcı
Kurtça KAYNAR
Adeviye KAYNAR
çürey Altan KESKİN
HANÄ°FE MADEN
ZARÄ°FE MADEN
ibrahim-cennethan pehli
Selahattin ATEÅž
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
NAHÄ°DE ÅžAHÄ°N
ÖZCAN ŞAHİN
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
ömer pehlivan
murat pehlivan
MAMUK BEY
KEMAL ÅžAHÄ°N
RUMÄ°YE KUZUCU 14.02.20
Cihat KESKÄ°N 18/082015
AYHAN KESKÄ°N
Cemil Akdemir


KISA MESAJ
“Köyümüzle ilgili haberlerin ve duyuruların cep telefonunuza ücretsiz olarak kısa mesaj gönderilmesi için lütfen Adınızı – Soyadınız aşağıdaki forma yazarak gönderiniz. Ayrıcı cep numarasını bildiğiniz tüm akrabalarınızı ekleyebilirsiniz”
Adı Soyadı
Cep Telefonu

Tavşandağı FM

ANKET
Birinci derece akrabanız olmayan köylüleriniz ile en son ne zaman görüştünüz?\"





Kabardey Balkar C.


 

KABARDEY-BALKAR CUMHURÄ°YETÄ°

 

Resmi Dil           : Kabardeyce, Rusça, Balkarca

BaÅŸkent            : Nalçik

CumhurbaÅŸkanı : Kanakov Arsen BaÅŸiroviç

Yüzölçümü        : 12.500 km2

Nüfus                : 901.494 (2002)

Din                    : Müslüman, Hıristiyan

CUMHURÄ°YETÄ°N YAKIN TARÄ°HÄ°

Ocak 1921`de kuruluÅŸu onanan Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti`ne baÄŸlı "DaÄŸlı Özerk SS Cumhuriyeti" içinde Kabartay ve Balkar ulusal okrugları da yer aldılar.

Bu iki okrug (ilçe), bilhare bu cumhuriyetten ayırıldı ve sonra da birbirleriyle birleÅŸtirilerek 16 Ocak 1922`de RSFSC`ye baÄŸlı Kabartay-Balkar Özerk Oblastı`nı (sancak) oluÅŸturdu.

Statü, 5 Aralık 1936`da özerk cumhuriyete yükseltildi.

Özerk cumhuriyet topraklahttp://www.kafkasevi.com/uploads/kab-balkbayrak.gifrı Temmuz 1942 - Ocak 1943 arası Alman iÅŸgaline uÄŸradı. 1943`te Cumhuriyetin Balkar bölümü kaldırıldı, bir bölümü Gürcistan SSC`ne baÄŸlandı ve bu boÅŸalan yerlere bir Gürcü topluluÄŸu olan "Svanlar" yerleÅŸtirildi. Balkarlar ise, Almanlarla iÅŸbirliÄŸi yapmak suçlamasıyla topluca Kırgızistan SSC topraklarına sürüldü.

1956`da Balkarların hakları iade edildi ve 9 Ocak 1957`de iki etnik ünvanlı Kabartay-Balkar Özerk SSC yeniden kuruldu, Svanlar da, Gürcistan`a geri gönderildi. Balkarların çoÄŸu kısa bir süre içinde sürgünden döndü.

Aralık 1991`de SSCB`nin dağılması üzerine Kabartay-Balkar ÖSSC, federal cumhuriyet olarak RF içinde kaldı.

İlk Devlet Başkanı Valeri K`ok`o (Kokov) sonrası, V.Putin tarafından atanan Arsen Kanoko, Kabartay-Balkar Parlamentosu`nun da onayı ile yeni devlet başkanı oldu.

 

YÖNETÄ°M

Cumhuriyette Rusya Federasyonu örneÄŸinde olduÄŸu gibi yarı parlamenter bir sistem geçerlidir. Ä°dari bir baÅŸkanlığa ve iki meclisli bir yasama organına sahiptir. CumhurbaÅŸkanı Rusya Federasyonu baÅŸkanı tarafından atanır ve Parlamento tarafından da onaylanır. CumhurbaÅŸkanı dışarıdan bakanlar kurulunu atamaya ve görevden almaya yetkilidir. Yasama Meclisi, Cumhuriyet Sovyeti olarak bilinen bir üst kurum ve Temsilciler Sovyeti denilen bir alt kurumdan oluÅŸmaktadır.

Eski yönetici sınıf, yetkilerin federal hükümet ve komünist parti arasında bölünmesine raÄŸmen kontrolü elinde tutmaktadır.

 

Bakanlar Kurulu:

 

CumhurbaÅŸkanı Genel Sekreteri        : Kajarov Albert Hatuyeviç

 

Parlanmento BaÅŸkanı                        : Beçelov Ä°lyas Borisoviç

Parlamento BaÅŸkan Yrd                     : Fedçenko Ludila Mihaylovna

Parlamento BaÅŸkan Yrd                     : Boziyev Natbi   Magomedoviç

 

BaÅŸbakan                                         : Yarin Andrey Yaniaminoviç

BaÅŸbakan 1. Yardımcısı                      : Thazaplijev Murat Tuleviç

BaÅŸbakan Yrd                                    : Dışekova Madina Ruslanovna

BaÅŸbakan Yrd                                    : Çeçenov Anuvar Ahmatoviç

Bayındırlık ve Ä°skan Bakanı                  : AfaÅŸagov Mihail  Galinoviç

SaÄŸlık Bakanı                                     : Bitsuyev Vadim Georgiyeviç

Maliye Bakanı                                     : BiÅŸenov Azret   Aliyeviç

UlaÅŸtırma Bakanı                                : SunÅŸev Anuvarbiy Abuboviç

Ekonomi Ve Ticaret Bakanı                  : Musukov Ali Tahiroviç

Tarım Ve KöyiÅŸleri Bakanlığı                 : Erkenov Tembulat  Huseynov

Ä°çiçiÅŸleri Bakanı                                   : Tomçak Yuri Ä°osifoviç

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı         : Tübiyev Albert Ä°shakoviç

Kültür ve Enformasyon Bakanı                : Tutov Zaur Najidoviç

Sanayi ve Enerji Bakanı                         : Uyanayev Kazım Hacı Muratoviç

Turizm Bakanı                                      : Firov Ruslan Borisoviç

Çevre Bakanı                                        : Åžipov Vladimir Anatoliyeviç

EÄŸitim ve Bilim Bakanı                            : Åžhagapsoyev  Safarbiy  Hasanbiyeviç

Hazine Arazileri ve Mülkleri Bakanlığı       : Sohov Muhamed  Ä°smaliloviç

Spor ve Beden EÄŸitimi Dev. Kmt. BÅŸk       : Kardanov Murat Nausbiyeviç

Gençlik ve STK`lardan Sor. Dev.Kmt. BÅŸk. : PaÅŸtov Boris Sultanoviç

 

İDARİ BİRİMLER VE YERLEŞİM

Kabardey-Balkar`da Nalçik, Prokhladny ve Baksan kentsel yönetim alanlarıdır.

Kabardey Ovasında çoÄŸunlukla Kabardeyler (% 55.3), ardından Ruslar (%25.1) yerleÅŸmiÅŸlerdir. Cumhuriyetin iki ana halkından biri olan Balkarlar (% 11.6), bölgenin geniÅŸ kesimini oluÅŸturan güneydeki Baksan, Çegem ve Çerek nehirlerinin vadileri ile baÅŸkent Nalçik`te oturur, Sovetskiy rayonunda ağırlığı oluÅŸturur.

YerleÅŸim birimlerinden Zol (kent tipi yerleÅŸim Zalukokoaje), Baksan (idari merkezi Baksan kasabası), Çegem, Çerek (kent tipi yerleÅŸim KaÅŸkatau), Urvan (Nartkala)ve Ter (Terek), Lesken (Anzorey) rayonları Kabardey ağırlıklı;

Prokhladnenskiy (Prokhladny) ve May (Mayskiy) rayonları Rus nüfus ağırlıklı,

Sovetskiy Balkar ağırlıklıdır.

Nalçik`te Kabardey çoÄŸunluÄŸunu Rus ve Balkar nüfusu izler.

Prohladnı kenti Rus, Elbruz (Tırnvauz) ise Balkar ağırlıklıdır.

çoÄŸunluÄŸu oluÅŸtururlar. Kalan yerlerin nüfusu,çoÄŸunlukla Kabartay ve Ruslar`dan oluÅŸur.

 

COÄžRAFYA:

Kabardey-Balkar Cumhuriyeti`nin komÅŸuları; Güneyde Gürcistan, Kuzeyde Stavropol Ä°li, DoÄŸu`da Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti, Batı`da Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti`dir.

Jeomorfolojik olarak Cumhuriyet`in toprakları üç bölüme ayrılır: daÄŸlar, yükseklikler ve düzlükler.

Dağlar, Cumhuriyet`in topraklarının yarısını oluşturur.

DaÄŸlar ve yükseklikler doÄŸal kaynaklar, madensuyu kaynakları, otlaklar ve ormanlar açısından zenginken, düzlükler verimli toprak açısından zengindir.

Güney kesim daÄŸlıktır, en yüksek yer Elbrus (5.642 m; Kabartayca `OÅŸhamaho`, Balkarca `Mingi Tav`). Bu bölgede buzul alanlarının altında Alp tipi çayırlar, daha aÅŸağıda, iÄŸne yapraklı ve yaprak döken aÄŸaçlardan oluÅŸan ormanlar bulunur. Kuzeye doÄŸru 500-700 metre yüksekliklerdeki yerlerde yaprak döken aÄŸaçlı ormanlar yayılır. Vadiler çayır, kuzeydeki düzlükler steplerle kaplı verimli tarım topraklarını oluÅŸturur.

Kafkas DaÄŸlarındaki buzul ve karlarla beslenen, hızlı akışlı çok sayıda ırmak kuzeye doÄŸru akarak Terek Irmağına dökülür. BaÅŸlıcaları Malka, Baksan, Çegem, Nalçik, Çerek ve Lesken ırmaklarıdır.

Ilıman bir kara iklimi görülür:Nalçik`te Ocak ayı ortalaması - 4 derece,Temmuz ortalaması da + 22 derecedir. Isı yükseltiye göre düÅŸer.

Yıllık yağış tutarı Kabardey Ovasında 600 mm`nin altına iner, bu nedenle tarımda sulama gerekir.

Yaklaşık 185.000 hektarlık bir alanı kapsayan orman örtüsü mevcuttur.

Fauna, vahÅŸi hayvan ve kuÅŸ çeÅŸitliliÄŸi açısından zengindir.

 

NÜFUS

Nüfusun % 56.6`sı kentlerde, % 43.4`ü köylerde yaÅŸar.

Nüfusun % 46.9`u erkek, % 53.1`i kadındır.

KABARDEY-BALKAR Cumhuriyeti Nüfus Yapısı - 2002

Milliyetler

Nüfus

Oran (%)

 

Kabardey

    498.702

 55.32

Balkar

    104.951

 11.65

Asetin

        9.845

    1.10

Azeri

        2.281

    0.25

Ermeni

        5.342

    0.59

Belorus

        1.194

    0.13

Gürcü

        1.731

    0.19

Ä°nguÅŸ

        1.236

    0.14

Koreli

        4.722        

    0.52

Lak

        1.800

    0.20

Alman

        2.525

    0.28

Rus

    226.620

 25.14

Tatar

        2.851

    0.32

Türk

        8.770

    0.97

Meskhet

        2.283

    0.25

Ukraynalı

        7.592

    0.84

Çingene

       2.357

    0.26

Çeçen

       4.241

    0.47

DiÄŸer

      12.451

    1.38

TOPLAM

    901.494

100.00

Not: Nüfusu 1000`in altında olanlar "diÄŸer" hanesine dahil edildi.

 

 Nüfus yoÄŸunluÄŸu Rusya ortalamasının 7 katı olan olarak kilometrekareye 63 kiÅŸidir.

 

DÄ°L

Kabardey-Balkar`da konuÅŸulan dil Kabardeyce, Rusça ve Balkarca`dır.

Kabardeyce, Adige dilinin doÄŸu kolunu oluÅŸturur. Kabardey ve asıl Adıge dilleri, Kuzeybatı Kafkas dil ailesine girer. Günümüzde Suriye, Ürdün, Türkiye ile Rusya Federasyonu`ndaki Kabardey - Balkar, Karaçay - Çerkes ve Adıgey cumhuriyetlerinde, Krasnodar ve Stavropol kraylarında konuÅŸulmaktadır.

Kabardeyce`nin dört ana lehçesi vardır: Asıl Kabartay (Baksan), Mozdok Kabartay (Kuzey Osetya Mozdok rayonu), Besleney (Karaçay-Çerkesya`da ve Krasnodar krayında ikiÅŸerden toplam 4 köy) ve Kuban Kabartay (Adıgey`de 4 köy).

Kabartay edebiyat dili asıl Kabartaycanın Baksan ağzından geliştirilmiştir.

Kabardeyce 1924 öncesinde Arap, 1924-36 arası Latin alfabelerini kullanmıştır. 1936`dan beri Kiril (Rus) alfabesini kullanmaktadır ve diÄŸer tüm Kuzeybatı Kafkas dilleri gibi çok karışık bir dilbilgisi sistemine sahiptir.

Balkarlar Ural-Altay dil ailesinin, Türk kolu olan Kıpçak grubunun bir boyu olan Karaçaylılara çok yakın bir dili konuÅŸurlar. Balkarca va Karaçayca aynı edebiyat dilini kullanır.

 

EKONOMÄ°

          Kabardey-Balkar ekonomisinde GSMH`nin % 60`ından fazlasını sanayi sektörü oluÅŸturur. Endüstrisinin en önemli özelliÄŸi Nalçik, Tırnyauz, Prokhladny, Terek, Baksan ve May gibi bazı endüstriyel merkezlerde yoÄŸunlaÅŸmış olmasıdır.

Ağır sanayi, elektrik enerjisi üretimi ve metalurji önemlidir. Makine yapımı da geliÅŸmiÅŸtir. Petrol çıkarma ekipmanları, çeÅŸitli tiplerde elektrik kabloları, elmas cihazları, suni deri, film materyaller ve daha pek çok ÅŸey bunlar arasındadır.

Bu emtia, hem iç, hem de yabancı pazarlarda büyük bir talep görmektedir. Cumhuriyette tarım geliÅŸmiÅŸtir. Kabardey düzlüÄŸünde buÄŸday, mısır, darı ve ayçiçeÄŸi yetiÅŸtirilir. DaÄŸların eteklerinde de sebze ve meyve yetiÅŸtirilmektedir. Ayrıca hayvancılık da yapılmaktadır. DaÄŸ köylerinde zengin otlaklar vardır.

Finans ve ham madde baÄŸlamında ekonomi, içinde demir olmayan cevherler, petrol ve doÄŸal gaz, çeÅŸitli madeni ve kimyevi ham maddeler, çeÅŸitli mineral ve temiz su kaynakları, deÄŸerli inÅŸa materyallerine dayanmaktadır. Bütünde, 40`tan fazla mineral yatağından faydalanılmakta ve kullanımdaki mineral kaynaklarının günlük debisi 12.000 metreküpü aÅŸmaktadır. Yatakların birkaçı ölçüm ve tip açısından kesinlikle emsalsizdir.

Dünyanın en büyüÄŸü Tırnuvaz GOK (madencilik ve filiz zenginleÅŸtirme kombinesi), dünyanın en zengin tungsten ve molibden filizi yataklarını iÅŸlemektedir.

Ayrıca kurÅŸun, kalay, arsenik, bakır, demir filizi, kömür, petrol, süngertaşı, volkanik ponza taşı ve külleri, fosfor, marn, alçıtaşı, kireçtaşı, floridin ve yanmaz tuÄŸla çamuru yatakları da vardır.

 Kabardey - Balkar Ülke daÄŸ turizminde ilerlemekte olup tüm Rusya çapında ve uluslararası alanda bir turizm, tırmanış ve kayakçılık merkezidir de. Turizm merkezleri, Alpin kampları ve konforlu oteller mevcuttur. Kayak merkezlerinin, Batı Avrupa`daki meÅŸhur turizm ve kayakçılık merkezlerinden hiç de aÅŸağı kalır yanı yoktur, hatta pek çok açıdan onların da fevkindedir.

 Cumhuriyet`in dinlence merkezleri, saÄŸlık sorunları yaÅŸayan insanlar için ılıcalar temelinde oluÅŸmuÅŸtur. Bu, Cumhuriyet`in ekonomik potansiyelinin önemli bir parçasıdır. DaÄŸların yüksek kesimindeki Prielbrussje mıntıkasında bulunan bir merkez de astım hastalıklarının tedavisinde hizmet vermektedir.

MODERN EDEBÄ°YAT

Ocak 1922`de RSFSC`ne baÄŸlı Kabardey - Balkar Özerk Oblastı`nın kurulmasıyla resmen yazılı yaÅŸama geçildi. Ä°lk alfabeler Arap harflerine dayanıyordu, ardından Latin, 1936`da da ÅŸimdi kullanılan Kiril asıllı alfabelere geçildi.

Ä°lk Kabardey yazar Åžore Negume`dir (1794-1844), ilk `Adıge Grameri` ile el yazması "Adıge Halkının Tarihi` adlı yapıtları bıraktı. Daha sonra halk ozanı Beçmırze PaÅŸe (1854-1936), Ali Åžogentsuk (1900-42) yetiÅŸti. A. Åžogentsuk`un "Kambot ile Latse" adlı manzum romanı ünlüdür. Bunları Alim KiÅŸoko, Betal KuaÅŸ, Askerbıy Åžorten gibi ÅŸair ve yazarlar izledi. Zavır Nalo ve Zıramuk KardenguÅŸ da Nart destanı parçalarının derlenmesinde ve eleÅŸtiri alanlarında çalıştılar.

Balkar edebiyatının ünlü kiÅŸileri arasında 1945`te Orta Asya`da sürgünde ölen ve ölümüne deÄŸin halkına moral veren Kazım Meçiyev (1859-1945)ile ÅŸair Kaysın Kuliyev sayılabilir. (Site içinde Bkz. Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti dosyasında modern Edebiyat bölümü)

 

EĞİTÄ°M ve KÜLTÜR

Kabardeyce ve Balkarca, resmi diller olarak, Rusça yanında ilk ve orta dereceli okullarda okutulmakta, Nalçik`teki Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi`nde incelenmekte ve öÄŸretilmektedir.

KBC`de Üniversiteler ve bölümleri:  

-Kabardey-Balkar Devlet Zirai Bilimler Akademisi

www.kbsaa.ru

Ekonomi Fakültesi

Maliye Fakültesi

Muhasebe ve Denetim Fakültesi

Kamu Yönetimi Fakültesi

Ticaret Fakültesi

Enerji ve Mekanik Fakültesi

Veterinerlik Fakültesi

Ziraat Fakültesi

Çevre Fakültesi 

-Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi

www.kbsu.ru

13.000 ÖÄŸrencisi mevcuttur.

Matematik Fakültesi

Fizik Fakültesi

Mühendislik Fakültesi

Tıp Fakültesi

Pedagoji Fakültesi

Fizik Kültürü ve Spor Fakültesi

Mikroelektrik ve Bilgisayar Teknolojisi Fakültesi

Enformatik ve Ä°ÅŸletme Fakültesi

Hukuk Fakültesi

Kimya Fakültesi

Biyoloji Fakültesi

Filoloji Enstitüsü

Sosyal-Humanitar Enstitüsü 

Kabardey-Balkar, modern sanatın kazanımlarıyla insanlarının tarihi geleneklerini birleÅŸtiren çok önemli bir kültürel potansiyele sahiptir.

Cumhuriyet`te profesyonel ve amatör tiyatrolar, koreograafik ve folklör toplulukları ve devlet filarmonisi vardır. Geleneklerdeki zenginlik, Kabardin-Balkar`ın ulusal sanatı varlığını bugünün esnaf ve zanaatkarlarının uygulamalı sanatlarının ürünleri üzerine tesis etmiÅŸtir. En geliÅŸmiÅŸ olanları kuyumculuk ve nalbantlık zanaatlarıdır.

 Cumhuriyet`in tarihi ve kültürü ile ilgili fazlasıyla zengin arÅŸiv ve etnografik materyaller Ulusal Müze`nin ve 140.000 parçayı barındıran yedi ÅŸubesinin stoklarındadır.

Kabardey ve Balkarların kendi dillerinde söyledikleri Nart Destanları ünlüdür. Destan, masal, menkıbe, ÅŸarkı ve öykü biçimindeki halk söylentileri çoktur. Bunların önemli bir bölümü kayıt altına alınmış ve yayınlanmıştır. Bu söylentiler, Kabardeyler arasında "geguak`o ve vısak`o" adı verilen ÅŸarkıcı ve çalgıcılardan oluÅŸan gezici topluluklar tarafından yaÅŸatılmış ve günümüze getirilmiÅŸtir. Bu topluluk üyeleri çok sayılırdı.

 

Kaberdey- Balkar Cumhuriyeti`nde yayınlanan Gazeteler:

*Adige Psale(AdiÄŸe Sözü) (Eski ismi Lenin Äžog), Kabardeyce, 1924 den beri devlet tarafından, haftada 5 kez yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Hafitze Muhammed, Tirajı 12 000

 

* Zaman (Eski ismi Lenin`in Colu), Balkarca, 1924 den beri devlet tarafından, haftada 5 gün yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Attayev Jamal, tirajı 4000

 

* Gazeta Yuga (Güney Gazete), Rusça, özel gazete,1995 den bu yana haftada 1 gün yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: M.Bitokov, tirajı 22.500

 

* Kabardino- Balkarskaya Pravda (Kabartay-Balkar GerçeÄŸi), Rusça, 1921 den bu yana devlet tarafından haftada 5 gün yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Kudayev Vladimir, tirajı 20.000

 

* Eck., Rusça, Yahudi Kultür Merkezi "TovuÅŸi" tarafından haftada 1 kez yayınlanıyor, ücretsiz dağıtılıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Vera Perelgut, tirajı 1000

 

* Mk- Kavkaz, Rusça, Karaçay-Çerkes, Kaberdey- Balkar, Kuzey -Osetya, Stavropol Eyaleti, Ä°nguÅŸetya, Çeçenistan da haftada 1 gün yayınlanıyor.

Genel Yayın Yönetmeni: Harun Akbayev, Tirajı 15.100

 

* Narodi Kavkaz (Kafkasya Halkları), Rusça, 1997 den bu yana haftada 1 gün yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Arthur Kotsoyev

 

* Severniy Kavkaz (Kuzey Kafkasya), Rusça, özel gazete, 1990 dan buyana haftada 1 gün tüm Kuzey Kafkasya`da yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Ali Kazihanov, Tirajı 27000

 

* Sovyetskaya Maladoj (Sovyet GençliÄŸi), Rusça, devlet tarafından 1939 dan bu yana haftada 1 gün yayınlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni: Muhammad Kardanov, tirajı 16.600

 

SÄ°VÄ°L TOPLUM KURULUÅžLARI

 

*KBC İnsan Hakları Merkezi

BaÅŸkan: Valeri Naziroviç Hatajuko

Ä°rtibat: Moscow 6-19, Nalchik/KB - Rusya 360000

telefaks: 40-65-82

E-mail: adige@mail.ru

*Memorial İnsan Hakları Derneği - KB Şubesi

BaÅŸkan: Svetlana Viktorovna Turchina

Ä°rtibat: Kirov 3--/27, Nalchik/KBC - Rusya

Tel. 86622 7-05-26 

 

*Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Lider Merkezi

(Cumhuriyet gençlik kamu organizasyonu)

BaÅŸkan: Natalya Vasilyevna YANINA

Ä°dari Direktör: Marina Ruslanovna SASIKOVA

Ä°rtibat: Chechenskaya 21-2 Nalchik/Rusya Federasyonu 360024

tel. +7 86622 60365 e-mail: yanina_ayl@rambler.ru 

 

*GençliÄŸin Sorunları Enstitüsü

BaÅŸkan: Boris Sultanovich Pashtov (direktör)

Akhokhova 137, Nalchik/Kabardin-Balkar - Rusya

Tel. (8866) 2-40-42-25

e-mail: pbs@nm.ru  

 

*Çatışma Alanlarının Çözümüne Katkı Grubu

Ä°rtibat: Moskova Genel Merkez

Tel. (8-10095) 291-11-42

E-mail: ninis@online.ru 

*Tovushi - Musevi Ulusal Kültür Merkezi

BaÅŸkan: Vera Perelgut

Tel. 5-62-69 faks 44-36-10

E-mail: tovushi@mail.ru 

-------------------------------------------

Faydalanılan Başlıca Kaynaklar:

- I. G. KOSIKOV &. S. KOSIKOVA,Kuzey Kafkasya: Sosy-Ekonomik Rehber

- Kabardin-Balkar Sosyo-Ekonomik Rehberi

- Kabardin-Balkar Ä°dari Rehberi

- Kabardin-Balkar STK Rehberi

- Rusya Federasyonu Ä°dari Rehberi

- Ä°nsan Hakları Enstitüsü, ve Enformasyon ve AraÅŸtırma Merkezi - Moskova/Rusya Federasyonu

- MEMORIAL - Ä°nsan Hakları Örgütü (kavkaz.memo.ru)

- Rusya İnsan Hakları Derneği (zaprava.ru)

- Rusya Üniversiteler Kılavuzu (http://www.vedomostivuz.ru/)

- 2007 - Rusya Üniversiteler Rehberi (http://www.ed.vseved.ru/)

- Kabardey-Balkarya, wikipedia.org

- Özdemir Özbay, Dünden Bugüne K.Kafkasya, Ankara 1995

- Hayri Ersoy, Dili, Edebiyatı ve Tarihi ile Çerkesler, Ä°stanbul,1993

- Kurul, Biz Çerkesler, Ankara, 2005