TEŞEKKÜRLER
Ekrem DÜZCAN
Necat DÜZCAN
Betül DEMİRCİOĞLU
Fatih TOKOZ
Mustafa ŞAHİN
Dursun KUZUCU
Erdem ŞAHİN
İbrahim PEHLİVAN
Yasin KUZUCU
Seyfullah AKKAYA
Abdurrahim DÜZCAN
Nevzat ŞAHİN
İsmail ŞAHİN
Janberk ARIKAN
Nurettin ŞAHİNKAYA
İbrahim KUZUCU
Kenan ŞAHİN
Ferhat Taşlıçukur
Kenan TUNÇ
Aziz Şener
Bekir PARLAK
Tercan KESKİN
Cengiz ŞAHİN
Ferhat AKDEMİR
Naim YILMAZ

ÜNLÜ ÇERKEZLER

UNUTMADIK
SALİM -HAYRİYE DÜZENLİ
HAŞİM DÜZENLİ
RÜŞTÜ ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
Recep Parlak
Bayram KAYNAR
FATMA ALTUN
HACI MIRZA ALTUN
ZEKİYE ALTUN
SABİT ŞAHİN
ŞABAN ÖNCÜL
HACI NİHAT ŞAHİN
FAHRETTİN ŞAHİN
MIRZA ŞAHİNKAYA
FAİK ŞAHİN
YAŞAR ÖZBOZKURT
SEFER MADEN
HİCRETHAN MADEN
MEHMET ŞAHİN
AHMET YILMAZ
DEVLET ŞAHİN
EMİNE ŞAHİN
SAMİ KAYNAR
RECEP DÜZCAN
ZİYA DÜZCAN
HACI HAMİT KUZUCU
HANİFE KUZUCU
NURİYE KUZUCU/BABUH
HACI OSMAN KUZUCU/DIDIM
EKREM KUZUCU
AHMET PEKTAŞ
İBRAHİM PEKTAŞ/POOT
MEVLÜT KUZUCU/ABECÜK
ŞEVKET TAYMAZ
YAŞAR KUZUCU
DURİYE TAYMAZ/KUZUCU
Gazibey YILMAZ
Mırza YILMAZ
Enver YILMAZ
Arslan YILMAZ
Üzeyir YILMAZ
Dışenour YILMAZ
Niyazi YILMAZ
Nihat YILMAZ
Osman İZCİ
Hacıhan İZCİ
Zabit İZCİ
Hacı Ömer İZCİ
Nazım DOĞAN
DıgheNeuh Melek YILMAZ
HAMİT ÇAM
dursun özboskurt
GAZi KUZUCU 20.01.2011
GAZİ KUZUCU
niyazi maden
murat pehlivan
KAŞİF ŞAHİN
NEDİM ŞAHİN
çurey tahir keskin
çurey mahir keskin
çurey rasim keskin
SEFER ŞEN
MAMUK MADEN
ESRA ŞAHİN
Fuat KESKİN - 11.02.201
ASAF SARACOGLU
ÜmmüGülsüm
CAHİT ŞAHİNKAYA
HAYDAR ŞAHİNKAYA
Yaşar Maden
MIRZA TEKBAS
cemal öztürk
seher ŞAHİN
Curey Mirza Keskin
Curey Hilmi Keskin
FUAT ŞAHİN
ALİ FİDAN
SALİME PEKTAŞ
KURTÇA PEKTAŞ
TAHSİN PEKTAŞ
ZAHİDDİN KAVALCI
CENNETHAN PEKTAŞ
RAZİYE KAVALCI
ASLAN PEKTAŞ
NACİYE ŞAHİN
KAŞİF ŞAHİN
CELİL ŞAHİN
Hayrettin İNCİ
NAZIM PEHLİVAN ,NAZIM D
Nuh ÖZTÜRK
KURTÇA ÖZTÜRK
CEMAL ÖZTÜRK
Naciye Öztürk
NACİYE ÖZTÜRK
ASLI MADEN
KEMAL MADEN
EKREM MADEN
HAYRİYE KARABULUT
MİNEVER MADEN
Zahit KAVALCI/05.01.199
fatma zule nart
Celal ALTUN
Naciye ÖZTÜRK
NEŞET KESKİN
Ali ŞENER
ALİ ŞENER
NAZMİYE ŞENER
RIZA ŞENER
CEMİL ŞAHİN
İzzet ÇAM
cahit fidan
AHMET FİDAN
ALİ FİDAN
HASAN FİDAN
osman,hasan fidan.
hanife sarıer.
sabri,nuri sarıer.
BİBAK TABURHAN
BİBAKahmet,paşahan
Hurşit MADEN
yasar ertürk
SÜLEYMAN TUNÇ
SÜLEYMAN TUNÇ
SELAHATTİN ŞAHİNKAYA
MIRZA ŞAHİNKAYA
MIRZA ŞAHİNKAYA
CAHİT ŞAHİNKAYA
İBRAHİM PEHLİVAN
CAFER PEHLİVAN
HALİL ŞAHİN
NEŞE ÖZTÜRK
ZABIT MADEN
Çurey Neşet Keskin
İSMET ŞENER
Mahir MADEN
ZİYA BULAT
İZZET KESKİN
DURSUN ATEŞ
RAZİYE ATEŞ
DANİŞ ATEŞ
OSMAN FİDAN
ŞERİFE FİDAN
NURİ SARIER
NAZİFE ÖZDEDE
AHMET ÖZTÜRK
CAHİT ÖZTÜRK
MUZAFFER ÖZTÜRK
SAYGIN GENÇAY
DURSUN TEMÜRCİ
kutçakaynar
BAHRİYE ÇEVİK
CEMAL ÖZTÜRK
KURTCA ÖZTÜRK
NACİYE ÖZTÜRK
mehmet ateş
HİKMET ATEŞ
NECATİ ATEŞ
RUŞEN ŞAHİN
GÜLFİYE ŞAHİN
Çurey Asım Keskin
Cemile İZCİ
Abbas ŞAHİN
Cemile KARPUZ 04.02.201
Rasim KESKİN
Mazhar DURMAZ
Müslimet DOĞAN
Celal DOĞAN
Adnan KAYNAR
Nazım DOĞAN
Osman DOĞAN
GÜLİZAR ŞENER
Tahir Keskin
MAHİR MADEN
koray korkmaz
ALİ BOZKURT
KAMİL BOZKURT
SAHİM ŞAHİN
SElamın Aleyküm TAvşand
recep kaynar
Özcan Doğan
SADİYE DÜZENLİ KAĞIZMAN
ilhan şener
erhan sener
Fatih OĞUZ
HALİT TÜRK
ilhami bozkurt
Neziha Aksu
Osman AKSU
Kamil AKSU
ERHAN ŞENER
KEMAL MADEN
HANİFE MADEN
CEMİLE KARPUZ
RECEP KAYNAR
selin gizemm
selin gizemm
hilal cansu
MURAT PEHLİVAN
NAZIM PEHLİVAN
MECİT PEHLİVAN
MUZAFFER PEHLİVAN
Şaban KARPUZ - 1977
Makbule KARPUZ
MUZAFFER MADEN
murat tunç
HASAN SÜNEL
ENVER APAYDIN
HAMİT MAMUH
KAMİL DÜZENLİ
ORHAN DÜZENLİ
Zahit Kavalcı
Hıdır YILDIRIM
erdal şahin
çürey zülfiye keskin
çürey zülfiye keskin
HAYRETTİN ŞAHİN
Nurettin ALTUN
mırza maden
mırza maden
HASİBE MADEN
İSMET MADEN
Neriman TÜRKOĞLU
Metin ŞAHİNKAYA
Faruk ŞAHİNKAYA
Fehmi ŞAHİNKAYA
NİYAZİ BİLİCİ
Zahittin Kavalcı
Kurtça KAYNAR
Adeviye KAYNAR
çürey Altan KESKİN
HANİFE MADEN
ZARİFE MADEN
ibrahim-cennethan pehli
Selahattin ATEŞ
SABİT ŞAHİN
HACI NİHAT ŞAHİN
NAHİDE ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
FAHRETTİN ŞAHİN
ömer pehlivan
murat pehlivan
MAMUK BEY
KEMAL ŞAHİN
RUMİYE KUZUCU 14.02.201
Cihat KESKİN 18/082015
AYHAN KESKİN
Cemil Akdemir


KISA MESAJ
“Köyümüzle ilgili haberlerin ve duyuruların cep telefonunuza ücretsiz olarak kısa mesaj gönderilmesi için lütfen Adınızı – Soyadınız aşağıdaki forma yazarak gönderiniz. Ayrıcı cep numarasını bildiğiniz tüm akrabalarınızı ekleyebilirsiniz”
Adı Soyadı
Cep Telefonu

Tavşandağı FM

ANKET
Birinci derece akrabanız olmayan köylüleriniz ile en son ne zaman görüştünüz?\"





TEMEL KÜLTÜREL DEĞERLERİMİZ - 1 - Thamade ve Thamadeğe




Kenan ŞAHİN

TEMEL KÜLTÜREL DEĞERLERİMİZ

 

I. THAMADE Ve THAMADEĞE

 

Adiğecede Tha, Allah, Yaratıcı, Thamade, Allah tarafından beğenilen ve takdir edilen insan ve Tamadeğe ise Tamadelik makamı anlamına gelir. (Ali Çürey)

 

Thamadeğe, tarih boyunca gurur duyduğumuz khabze’nin (Kafkas örf ve adetlerinin) en temel uygulayıcı gücü ve Kafkas halklarının yöneticilik anlayışıdır. Bu yönüyle Thamadeğe; hem toplumsal, hem kurumsal, hem de kavramsal bir olgu olarak toplumsal düzenimizde bir statü olarak yerini almıştır.

 

Tahamdeğe denilince; Thamade\'nin görev, yetki ve sorumluluklarının, özelliklerinin, kimlerin olabileceğinin, görevlendiriliş biçiminin, görev süresinin, khabze kurallarıyla açık bir şekilde belirlendiği sosyal statü anlaşılmalıdır.

 

Thamadeğe; tarihi süreçte feodal yapıdan, teokratik yapıya; Çarlık Rusya’sından, Osmanlı İmparatorluğu’na; sosyalist devletten, demokratik devlete kadar, farklı yönetim ve siyasi yapılanmalarda yüzyıllarca varlığını sürdürmüş, takdir edilmiş ender sosyal statülerden biridir.

 

Thamade, khabzeye uygun olarak toplumu ya da bir topluluğu yönlendiren, yöneten, o toplumla ilgili son sözü söyleyen kişidir. Thamadeler, toplum ya da onların temsilcileri tarafından, belirli bir görevi yerine getirmek üzere, görevin gerektirdiği özellikleri taşıyanlar arasından belirli bir misyon ve statüyü belirli süreyle taşımak üzere seçilen kişilerdir. (Rahmi Tuna)

 

Bilindiği üzere khabze kültürü hiçbir zaman yazılı hale getirilmemiş, sözlü ve uygulamalı olarak nesilden nesile süre gelmiştir. Bu yönüyle en eski geleneksel hukuk sistemlerinden biri olarak değerlendirilebilir. Tarihi süreçte temel eğitim yönteminin usta-çırak ilişkisine dayandığı dikkate alındığında; bilgi birikimi ve tecrübenin yaşın ilerlemesiyle kazanılacak yetkinlikler olduğu açıktır. Bunun içindir ki Thamade ile Nexıj/Nexhızh (yaşça büyük olan) tarihi süreçte çoğu zaman aynı kişide örtüşmüştür. Nexij de sosyal ve kültürel değerlerimiz açısından saygın bir statü olmakla birlikte, Thamade her zaman Nexij değildir. Bu iki kavramı kesinlikle birbiriyle karıştırmamak gerekir. Çünkü Thamade, duyguyu akla egemen kılmayan, her konuda adil olabilen, haksızlık karşısında susmayan, ahlaken kusursuz, söz ve davranışlarında asla aşırılığa kaçmayan ve herkesin tam olarak güvenebileceği bilge insana verilen addır. (Ali Çürey)

 

Thamade olacak kişide; görevin gerektirdiği bilgi ve tecrübeye sahip olmak, herkesin saygısını kazanmış olmak, khabzeyi çok iyi  bilmek ve uygulamak, zeki ve pratik düşünebilmek,   güçlü bir ifade ve hitabet yeteneğine sahip olmak ve davranışları ve sözleri ile güvenilir ve inanılır bir kimse olmak, yenilikçi ve entelektüel olmak, stratejik kararlar alabilmek, vizyon sahibi olmak ve  liderlik özelliği taşımak gibi temel özellikler taşıması istenir. Bunların dışında konuk olmaması, Kafkas halklarından olması gibi ayrıntılı özelliklerde vardır. (Erdal Asalan)

Thamade’nin asgari düzeyde aşağıdaki sorumlulukları taşıması gerektiği söylenebilir.
 

Ø  Yemek yiyişinden giyimine, adım atışından konuşmasına, oturmasından kalkışına kadar her türlü davranışına azami derecede dikkat etmek,
 

Ø  Görevi süresince sorumluluğundaki kişilerin temel gereksinimlerini karşılamak ve onları korumak, kollamak,
 

Ø  Kendisini seçen ya da görevlendiren kişilerin ya da kurulların istek ve direktiflerini yerine getirmekle yükümlüdür ve görevi boyunca tam yetkilidir. Görevi tamamladığında, geleneklere uygun olarak teslim edinceye kadar da onlara karşı sorumludur. Doğaldır ki, Thamadenin bu sorumluluğu yalnız onlara karşı değil görevde bulunduğu sürece ilgili olan herkese karşı devam eder.

 

Ø  Thamade, olağanüstü bir durum ve olay olmadıkça azledilemez. Şikâyetçi olan şikâyetini Thamade’yi seçen ya da görevlendiren kurula bildirir. Görevi bittiğinde bu şikâyet yerinde görülürse, Thamadenin yargılanması durumu vardır.
 

Toplumumuzun geçmişine baktığımız zaman açıkça görebileceğimiz gibi khabze kurallarına göre seçilmiş, görevlendirilmiş veya doğal olarak bu statüyü taşıma hakkını kazanmış olan Thamadeler aracılığıyla yönetilmiştir.

 

Tarihi süreçte Kafkasya coğrafyası olaylar açısından aktif ve hareketli bir yapı göstermiş, sık sık oluşan sorunlar karşısında da halklar çözüm gerektiren kuralı ve kural uygulayıcısını / Thamadesini oluşturmuştur. Bu kapsamda Thamade seçilmesine temel teşkil eden hususları;

 

Ø  Savaş halinde komutanlık ve barış toplantılarında elçilik, diplomasi görevlerinin sevk ve  idaresi gibi yönetimsel konular,

 

Ø  Cezalandırma ve yargılama gibi adli konular,

 

Ø  Khabze yapımı ve yorumu, her türlü düğün yönetimi, cenaze töreni, sofra yönetimi, yolculuk, konuğun ağırlanması, yardım ve imece toplantıları gibi sosyal hayata ilişkin konular,

 

olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırabiliriz.

 

Ata yurdumuz Kafkasya’da devlet kurumlarını yöneten cumhurbaşkanı, başbakan, bakan ve genelkurmay başkanı gibi resmi makamlarda bulunan kişiler içinde Thamade isimlendirmesi kullanılmaktadır.

 

Ahlaki ve kültürel açıdan erdemlikler deryası Khabzemiz, toplumsal önderlerimiz Thamedelerimiz ve bu tarihi mirasın sahibi gurur kaynağımız gençlerimiz ile gelecekte de örnek toplum olarak kalacağımıza olan inancımı ifade eder.

 

Saygılar sunarım.

 

Not-1)Konuyla ilgili olduğunu düşündüğüm adiğece kelimelerin karşılıklarına aşağıda yer verilmiştir.

 

           Hable Thamade  -  Mahalle Thamadesi.
           Koaje Thamade  - Köy Thamadesi.
           Xeğegu Thamade- Birkaç köyü kapsayan dar bölge Thamadesi.
           Jile Thamade      - Birkaç Xeğegu\'yı kapsayan geniş bölge Thamadesi.
           Xeku  Thamade  - Ülke Thamadesi.

Nexıj                     -Genellikle saygın kişiliği olan daha yaşlı kimse.
Vınafe                   -Çıkan bir sorunu, bir problemi çözmek için yapılan toplantı ve alınan prensip kararları (Bunlar Xabze kuralları değildir.)
Vınefej                 -Herhangi bir konudaçıkan sorun ve olayın çözümünü üstlenen kişi.                                                                                                                                                                                                                  

Kengeş                 -Akıl, bilgi ve deneyim danışma.
Kengeşeuğ          -Danışılacak, düşünmeye götürecek bilge kişi.
Xadze                  -Birçok aday arasından seçme.
 

Not-2)Bir sonraki yazımızda “II. KHABZE” yi konu olarak işleyeceğim.



DİĞER YAZILAR