TEŞEKKÜRLER
Ekrem DÃœZCAN
Necat DÃœZCAN
Betül DEMİRCİOĞLU
Fatih TOKOZ
Mustafa ÅžAHÄ°N
Dursun KUZUCU
Erdem ÅžAHÄ°N
Ä°brahim PEHLÄ°VAN
Yasin KUZUCU
Seyfullah AKKAYA
Abdurrahim DÃœZCAN
Nevzat ÅžAHÄ°N
Ä°smail ÅžAHÄ°N
Janberk ARIKAN
Nurettin ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°brahim KUZUCU
Kenan ÅžAHÄ°N
Ferhat Taşlıçukur
Kenan TUNÇ
Aziz Åžener
Bekir PARLAK
Tercan KESKÄ°N
Cengiz ÅžAHÄ°N
Ferhat AKDEMÄ°R
Naim YILMAZ

ÜNLÜ ÇERKEZLER

UNUTMADIK
SALÄ°M -HAYRÄ°YE DÃœZEN
HAŞİM DÜZENLİ
RÜŞTÜ ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
Recep Parlak
Bayram KAYNAR
FATMA ALTUN
HACI MIRZA ALTUN
ZEKÄ°YE ALTUN
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
ŞABAN ÖNCÜL
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
FAÄ°K ÅžAHÄ°N
YAŞAR ÖZBOZKURT
SEFER MADEN
HÄ°CRETHAN MADEN
MEHMET ÅžAHÄ°N
AHMET YILMAZ
DEVLET ÅžAHÄ°N
EMÄ°NE ÅžAHÄ°N
SAMÄ° KAYNAR
RECEP DÃœZCAN
ZÄ°YA DÃœZCAN
HACI HAMÄ°T KUZUCU
HANÄ°FE KUZUCU
NURÄ°YE KUZUCU/BABUH
HACI OSMAN KUZUCU/DIDIM
EKREM KUZUCU
AHMET PEKTAÅž
Ä°BRAHÄ°M PEKTAÅž/POOT
MEVLÃœT KUZUCU/ABECÃœK
ÅžEVKET TAYMAZ
YAÅžAR KUZUCU
DURÄ°YE TAYMAZ/KUZUCU
Gazibey YILMAZ
Mırza YILMAZ
Enver YILMAZ
Arslan YILMAZ
Ãœzeyir YILMAZ
Dışenour YILMAZ
Niyazi YILMAZ
Nihat YILMAZ
Osman Ä°ZCÄ°
Hacıhan İZCİ
Zabit Ä°ZCÄ°
Hacı Ömer İZCİ
Nazım DOĞAN
DıgheNeuh Melek YILMAZ
HAMİT ÇAM
dursun özboskurt
GAZi KUZUCU 20.01.2011
GAZÄ° KUZUCU
niyazi maden
murat pehlivan
KAŞİF ŞAHİN
NEDÄ°M ÅžAHÄ°N
çurey tahir keskin
çurey mahir keskin
çurey rasim keskin
SEFER ÅžEN
MAMUK MADEN
ESRA ÅžAHÄ°N
Fuat KESKÄ°N - 11.02.20
ASAF SARACOGLU
ÜmmüGülsüm
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
HAYDAR ÅžAHÄ°NKAYA
YaÅŸar Maden
MIRZA TEKBAS
cemal öztürk
seher ÅžAHÄ°N
Curey Mirza Keskin
Curey Hilmi Keskin
FUAT ÅžAHÄ°N
ALÄ° FÄ°DAN
SALÄ°ME PEKTAÅž
KURTÇA PEKTAŞ
TAHSÄ°N PEKTAÅž
ZAHÄ°DDÄ°N KAVALCI
CENNETHAN PEKTAÅž
RAZÄ°YE KAVALCI
ASLAN PEKTAÅž
NACÄ°YE ÅžAHÄ°N
KAŞİF ŞAHİN
CELÄ°L ÅžAHÄ°N
Hayrettin Ä°NCÄ°
NAZIM PEHLÄ°VAN ,NAZIM
Nuh ÖZTÜRK
KURTÇA ÖZTÜRK
CEMAL ÖZTÜRK
Naciye Öztürk
NACİYE ÖZTÜRK
ASLI MADEN
KEMAL MADEN
EKREM MADEN
HAYRÄ°YE KARABULUT
MÄ°NEVER MADEN
Zahit KAVALCI/05.01.199
fatma zule nart
Celal ALTUN
Naciye ÖZTÜRK
NEÅžET KESKÄ°N
Ali ÅžENER
ALÄ° ÅžENER
NAZMÄ°YE ÅžENER
RIZA ÅžENER
CEMÄ°L ÅžAHÄ°N
İzzet ÇAM
cahit fidan
AHMET FÄ°DAN
ALÄ° FÄ°DAN
HASAN FÄ°DAN
osman,hasan fidan.
hanife sarıer.
sabri,nuri sarıer.
BÄ°BAK TABURHAN
BÄ°BAKahmet,paÅŸahan
HurÅŸit MADEN
yasar ertürk
SÜLEYMAN TUNÇ
SÜLEYMAN TUNÇ
SELAHATTÄ°N ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
MIRZA ÅžAHÄ°NKAYA
CAHÄ°T ÅžAHÄ°NKAYA
Ä°BRAHÄ°M PEHLÄ°VAN
CAFER PEHLÄ°VAN
HALÄ°L ÅžAHÄ°N
NEŞE ÖZTÜRK
ZABIT MADEN
Çurey Neşet Keskin
Ä°SMET ÅžENER
Mahir MADEN
ZÄ°YA BULAT
Ä°ZZET KESKÄ°N
DURSUN ATEÅž
RAZÄ°YE ATEÅž
DANÄ°Åž ATEÅž
OSMAN FÄ°DAN
ÅžERÄ°FE FÄ°DAN
NURÄ° SARIER
NAZİFE ÖZDEDE
AHMET ÖZTÜRK
CAHİT ÖZTÜRK
MUZAFFER ÖZTÜRK
SAYGIN GENÇAY
DURSUN TEMÃœRCÄ°
kutçakaynar
BAHRİYE ÇEVİK
CEMAL ÖZTÜRK
KURTCA ÖZTÜRK
NACİYE ÖZTÜRK
mehmet ateÅŸ
HÄ°KMET ATEÅž
NECATÄ° ATEÅž
RUÅžEN ÅžAHÄ°N
GÃœLFÄ°YE ÅžAHÄ°N
Çurey Asım Keskin
Cemile Ä°ZCÄ°
Abbas ÅžAHÄ°N
Cemile KARPUZ 04.02.201
Rasim KESKÄ°N
Mazhar DURMAZ
Müslimet DOĞAN
Celal DOÄžAN
Adnan KAYNAR
Nazım DOĞAN
Osman DOÄžAN
GÃœLÄ°ZAR ÅžENER
Tahir Keskin
MAHÄ°R MADEN
koray korkmaz
ALÄ° BOZKURT
KAMÄ°L BOZKURT
SAHÄ°M ÅžAHÄ°N
SElamın Aleyküm TAvş
recep kaynar
Özcan Doğan
SADÄ°YE DÃœZENLÄ° KAÄžI
ilhan ÅŸener
erhan sener
Fatih OÄžUZ
HALÄ°T TÃœRK
ilhami bozkurt
Neziha Aksu
Osman AKSU
Kamil AKSU
ERHAN ÅžENER
KEMAL MADEN
HANÄ°FE MADEN
CEMÄ°LE KARPUZ
RECEP KAYNAR
selin gizemm
selin gizemm
hilal cansu
MURAT PEHLÄ°VAN
NAZIM PEHLÄ°VAN
MECÄ°T PEHLÄ°VAN
MUZAFFER PEHLÄ°VAN
Åžaban KARPUZ - 1977
Makbule KARPUZ
MUZAFFER MADEN
murat tunç
HASAN SÃœNEL
ENVER APAYDIN
HAMÄ°T MAMUH
KAMÄ°L DÃœZENLÄ°
ORHAN DÃœZENLÄ°
Zahit Kavalcı
Hıdır YILDIRIM
erdal ÅŸahin
çürey zülfiye keskin
çürey zülfiye keskin
HAYRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
Nurettin ALTUN
mırza maden
mırza maden
HASÄ°BE MADEN
Ä°SMET MADEN
Neriman TÃœRKOÄžLU
Metin ÅžAHÄ°NKAYA
Faruk ÅžAHÄ°NKAYA
Fehmi ÅžAHÄ°NKAYA
NÄ°YAZÄ° BÄ°LÄ°CÄ°
Zahittin Kavalcı
Kurtça KAYNAR
Adeviye KAYNAR
çürey Altan KESKİN
HANÄ°FE MADEN
ZARÄ°FE MADEN
ibrahim-cennethan pehli
Selahattin ATEÅž
SABÄ°T ÅžAHÄ°N
HACI NÄ°HAT ÅžAHÄ°N
NAHÄ°DE ÅžAHÄ°N
ÖZCAN ŞAHİN
FAHRETTÄ°N ÅžAHÄ°N
ömer pehlivan
murat pehlivan
MAMUK BEY
KEMAL ÅžAHÄ°N
RUMÄ°YE KUZUCU 14.02.20
Cihat KESKÄ°N 18/082015
AYHAN KESKÄ°N
Cemil Akdemir


KISA MESAJ
“Köyümüzle ilgili haberlerin ve duyuruların cep telefonunuza ücretsiz olarak kısa mesaj gönderilmesi için lütfen Adınızı – Soyadınız aşağıdaki forma yazarak gönderiniz. Ayrıcı cep numarasını bildiğiniz tüm akrabalarınızı ekleyebilirsiniz”
Adı Soyadı
Cep Telefonu

Tavşandağı FM

ANKET
Birinci derece akrabanız olmayan köylüleriniz ile en son ne zaman görüştünüz?\"





TEMEL KÃœLTÃœREL DEÄžERLERÄ°MÄ°Z - 1 - Thamade ve ThamadeÄŸe




Kenan ÅžAHÄ°N

TEMEL KÃœLTÃœREL DEÄžERLERÄ°MÄ°Z

 

I. THAMADE Ve THAMADEÄžE

 

Adiğecede Tha, Allah, Yaratıcı, Thamade, Allah tarafından beğenilen ve takdir edilen insan ve Tamadeğe ise Tamadelik makamı anlamına gelir. (Ali Çürey)

 

Thamadeğe, tarih boyunca gurur duyduğumuz khabze’nin (Kafkas örf ve adetlerinin) en temel uygulayıcı gücü ve Kafkas halklarının yöneticilik anlayışıdır. Bu yönüyle Thamadeğe; hem toplumsal, hem kurumsal, hem de kavramsal bir olgu olarak toplumsal düzenimizde bir statü olarak yerini almıştır.

 

Tahamdeğe denilince; Thamade\'nin görev, yetki ve sorumluluklarının, özelliklerinin, kimlerin olabileceğinin, görevlendiriliş biçiminin, görev süresinin, khabze kurallarıyla açık bir şekilde belirlendiği sosyal statü anlaşılmalıdır.

 

Thamadeğe; tarihi süreçte feodal yapıdan, teokratik yapıya; Çarlık Rusya’sından, Osmanlı İmparatorluğu’na; sosyalist devletten, demokratik devlete kadar, farklı yönetim ve siyasi yapılanmalarda yüzyıllarca varlığını sürdürmüş, takdir edilmiş ender sosyal statülerden biridir.

 

Thamade, khabzeye uygun olarak toplumu ya da bir topluluğu yönlendiren, yöneten, o toplumla ilgili son sözü söyleyen kişidir. Thamadeler, toplum ya da onların temsilcileri tarafından, belirli bir görevi yerine getirmek üzere, görevin gerektirdiği özellikleri taşıyanlar arasından belirli bir misyon ve statüyü belirli süreyle taşımak üzere seçilen kişilerdir. (Rahmi Tuna)

 

Bilindiği üzere khabze kültürü hiçbir zaman yazılı hale getirilmemiş, sözlü ve uygulamalı olarak nesilden nesile süre gelmiştir. Bu yönüyle en eski geleneksel hukuk sistemlerinden biri olarak değerlendirilebilir. Tarihi süreçte temel eğitim yönteminin usta-çırak ilişkisine dayandığı dikkate alındığında; bilgi birikimi ve tecrübenin yaşın ilerlemesiyle kazanılacak yetkinlikler olduğu açıktır. Bunun içindir ki Thamade ile Nexıj/Nexhızh (yaşça büyük olan) tarihi süreçte çoğu zaman aynı kişide örtüşmüştür. Nexij de sosyal ve kültürel değerlerimiz açısından saygın bir statü olmakla birlikte, Thamade her zaman Nexij değildir. Bu iki kavramı kesinlikle birbiriyle karıştırmamak gerekir. Çünkü Thamade, duyguyu akla egemen kılmayan, her konuda adil olabilen, haksızlık karşısında susmayan, ahlaken kusursuz, söz ve davranışlarında asla aşırılığa kaçmayan ve herkesin tam olarak güvenebileceği bilge insana verilen addır. (Ali Çürey)

 

Thamade olacak kişide; görevin gerektirdiği bilgi ve tecrübeye sahip olmak, herkesin saygısını kazanmış olmak, khabzeyi çok iyi  bilmek ve uygulamak, zeki ve pratik düşünebilmek,   güçlü bir ifade ve hitabet yeteneğine sahip olmak ve davranışları ve sözleri ile güvenilir ve inanılır bir kimse olmak, yenilikçi ve entelektüel olmak, stratejik kararlar alabilmek, vizyon sahibi olmak ve  liderlik özelliği taşımak gibi temel özellikler taşıması istenir. Bunların dışında konuk olmaması, Kafkas halklarından olması gibi ayrıntılı özelliklerde vardır. (Erdal Asalan)

Thamade’nin asgari düzeyde aşağıdaki sorumlulukları taşıması gerektiği söylenebilir.
 

Ø  Yemek yiyişinden giyimine, adım atışından konuşmasına, oturmasından kalkışına kadar her türlü davranışına azami derecede dikkat etmek,
 

Ø  Görevi süresince sorumluluğundaki kişilerin temel gereksinimlerini karşılamak ve onları korumak, kollamak,
 

Ø  Kendisini seçen ya da görevlendiren kişilerin ya da kurulların istek ve direktiflerini yerine getirmekle yükümlüdür ve görevi boyunca tam yetkilidir. Görevi tamamladığında, geleneklere uygun olarak teslim edinceye kadar da onlara karşı sorumludur. Doğaldır ki, Thamadenin bu sorumluluğu yalnız onlara karşı değil görevde bulunduğu sürece ilgili olan herkese karşı devam eder.

 

Ø  Thamade, olağanüstü bir durum ve olay olmadıkça azledilemez. Şikâyetçi olan şikâyetini Thamade’yi seçen ya da görevlendiren kurula bildirir. Görevi bittiğinde bu şikâyet yerinde görülürse, Thamadenin yargılanması durumu vardır.
 

Toplumumuzun geçmişine baktığımız zaman açıkça görebileceğimiz gibi khabze kurallarına göre seçilmiş, görevlendirilmiş veya doğal olarak bu statüyü taşıma hakkını kazanmış olan Thamadeler aracılığıyla yönetilmiştir.

 

Tarihi süreçte Kafkasya coğrafyası olaylar açısından aktif ve hareketli bir yapı göstermiş, sık sık oluşan sorunlar karşısında da halklar çözüm gerektiren kuralı ve kural uygulayıcısını / Thamadesini oluşturmuştur. Bu kapsamda Thamade seçilmesine temel teşkil eden hususları;

 

Ø  Savaş halinde komutanlık ve barış toplantılarında elçilik, diplomasi görevlerinin sevk ve  idaresi gibi yönetimsel konular,

 

Ø  Cezalandırma ve yargılama gibi adli konular,

 

Ø  Khabze yapımı ve yorumu, her türlü düğün yönetimi, cenaze töreni, sofra yönetimi, yolculuk, konuğun ağırlanması, yardım ve imece toplantıları gibi sosyal hayata ilişkin konular,

 

olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırabiliriz.

 

Ata yurdumuz Kafkasya’da devlet kurumlarını yöneten cumhurbaşkanı, başbakan, bakan ve genelkurmay başkanı gibi resmi makamlarda bulunan kişiler içinde Thamade isimlendirmesi kullanılmaktadır.

 

Ahlaki ve kültürel açıdan erdemlikler deryası Khabzemiz, toplumsal önderlerimiz Thamedelerimiz ve bu tarihi mirasın sahibi gurur kaynağımız gençlerimiz ile gelecekte de örnek toplum olarak kalacağımıza olan inancımı ifade eder.

 

Saygılar sunarım.

 

Not-1)Konuyla ilgili olduğunu düşündüğüm adiğece kelimelerin karşılıklarına aşağıda yer verilmiştir.

 

           Hable Thamade  -  Mahalle Thamadesi.
           Koaje Thamade  - Köy Thamadesi.
           Xeğegu Thamade- Birkaç köyü kapsayan dar bölge Thamadesi.
           Jile Thamade      - Birkaç Xeğegu\'yı kapsayan geniş bölge Thamadesi.
           Xeku  Thamade  - Ülke Thamadesi.

Nexıj                     -Genellikle saygın kişiliği olan daha yaşlı kimse.
Vınafe                   -Çıkan bir sorunu, bir problemi çözmek için yapılan toplantı ve alınan prensip kararları (Bunlar Xabze kuralları değildir.)
Vınefej                 -Herhangi bir konudaçıkan sorun ve olayın çözümünü üstlenen kişi.                                                                                                                                                                                                                  

Kengeş                 -Akıl, bilgi ve deneyim danışma.
Kengeşeuğ          -Danışılacak, düşünmeye götürecek bilge kişi.
Xadze                  -Birçok aday arasından seçme.
 

Not-2)Bir sonraki yazımızda “II. KHABZE” yi konu olarak işleyeceğim.



DİĞER YAZILAR