TEŞEKKÜRLER
Ekrem DÜZCAN
Necat DÜZCAN
Betül DEMİRCİOĞLU
Fatih TOKOZ
Mustafa ŞAHİN
Dursun KUZUCU
Erdem ŞAHİN
İbrahim PEHLİVAN
Yasin KUZUCU
Seyfullah AKKAYA
Abdurrahim DÜZCAN
Nevzat ŞAHİN
İsmail ŞAHİN
Janberk ARIKAN
Nurettin ŞAHİNKAYA
İbrahim KUZUCU
Kenan ŞAHİN
Ferhat Taşlıçukur
Kenan TUNÇ
Aziz Şener
Bekir PARLAK
Tercan KESKİN
Cengiz ŞAHİN
Ferhat AKDEMİR
Naim YILMAZ

ÜNLÜ ÇERKEZLER

UNUTMADIK
SALİM -HAYRİYE DÜZENLİ
HAŞİM DÜZENLİ
RÜŞTÜ ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
Recep Parlak
Bayram KAYNAR
FATMA ALTUN
HACI MIRZA ALTUN
ZEKİYE ALTUN
SABİT ŞAHİN
ŞABAN ÖNCÜL
HACI NİHAT ŞAHİN
FAHRETTİN ŞAHİN
MIRZA ŞAHİNKAYA
FAİK ŞAHİN
YAŞAR ÖZBOZKURT
SEFER MADEN
HİCRETHAN MADEN
MEHMET ŞAHİN
AHMET YILMAZ
DEVLET ŞAHİN
EMİNE ŞAHİN
SAMİ KAYNAR
RECEP DÜZCAN
ZİYA DÜZCAN
HACI HAMİT KUZUCU
HANİFE KUZUCU
NURİYE KUZUCU/BABUH
HACI OSMAN KUZUCU/DIDIM
EKREM KUZUCU
AHMET PEKTAŞ
İBRAHİM PEKTAŞ/POOT
MEVLÜT KUZUCU/ABECÜK
ŞEVKET TAYMAZ
YAŞAR KUZUCU
DURİYE TAYMAZ/KUZUCU
Gazibey YILMAZ
Mırza YILMAZ
Enver YILMAZ
Arslan YILMAZ
Üzeyir YILMAZ
Dışenour YILMAZ
Niyazi YILMAZ
Nihat YILMAZ
Osman İZCİ
Hacıhan İZCİ
Zabit İZCİ
Hacı Ömer İZCİ
Nazım DOĞAN
DıgheNeuh Melek YILMAZ
HAMİT ÇAM
dursun özboskurt
GAZi KUZUCU 20.01.2011
GAZİ KUZUCU
niyazi maden
murat pehlivan
KAŞİF ŞAHİN
NEDİM ŞAHİN
çurey tahir keskin
çurey mahir keskin
çurey rasim keskin
SEFER ŞEN
MAMUK MADEN
ESRA ŞAHİN
Fuat KESKİN - 11.02.201
ASAF SARACOGLU
ÜmmüGülsüm
CAHİT ŞAHİNKAYA
HAYDAR ŞAHİNKAYA
Yaşar Maden
MIRZA TEKBAS
cemal öztürk
seher ŞAHİN
Curey Mirza Keskin
Curey Hilmi Keskin
FUAT ŞAHİN
ALİ FİDAN
SALİME PEKTAŞ
KURTÇA PEKTAŞ
TAHSİN PEKTAŞ
ZAHİDDİN KAVALCI
CENNETHAN PEKTAŞ
RAZİYE KAVALCI
ASLAN PEKTAŞ
NACİYE ŞAHİN
KAŞİF ŞAHİN
CELİL ŞAHİN
Hayrettin İNCİ
NAZIM PEHLİVAN ,NAZIM D
Nuh ÖZTÜRK
KURTÇA ÖZTÜRK
CEMAL ÖZTÜRK
Naciye Öztürk
NACİYE ÖZTÜRK
ASLI MADEN
KEMAL MADEN
EKREM MADEN
HAYRİYE KARABULUT
MİNEVER MADEN
Zahit KAVALCI/05.01.199
fatma zule nart
Celal ALTUN
Naciye ÖZTÜRK
NEŞET KESKİN
Ali ŞENER
ALİ ŞENER
NAZMİYE ŞENER
RIZA ŞENER
CEMİL ŞAHİN
İzzet ÇAM
cahit fidan
AHMET FİDAN
ALİ FİDAN
HASAN FİDAN
osman,hasan fidan.
hanife sarıer.
sabri,nuri sarıer.
BİBAK TABURHAN
BİBAKahmet,paşahan
Hurşit MADEN
yasar ertürk
SÜLEYMAN TUNÇ
SÜLEYMAN TUNÇ
SELAHATTİN ŞAHİNKAYA
MIRZA ŞAHİNKAYA
MIRZA ŞAHİNKAYA
CAHİT ŞAHİNKAYA
İBRAHİM PEHLİVAN
CAFER PEHLİVAN
HALİL ŞAHİN
NEŞE ÖZTÜRK
ZABIT MADEN
Çurey Neşet Keskin
İSMET ŞENER
Mahir MADEN
ZİYA BULAT
İZZET KESKİN
DURSUN ATEŞ
RAZİYE ATEŞ
DANİŞ ATEŞ
OSMAN FİDAN
ŞERİFE FİDAN
NURİ SARIER
NAZİFE ÖZDEDE
AHMET ÖZTÜRK
CAHİT ÖZTÜRK
MUZAFFER ÖZTÜRK
SAYGIN GENÇAY
DURSUN TEMÜRCİ
kutçakaynar
BAHRİYE ÇEVİK
CEMAL ÖZTÜRK
KURTCA ÖZTÜRK
NACİYE ÖZTÜRK
mehmet ateş
HİKMET ATEŞ
NECATİ ATEŞ
RUŞEN ŞAHİN
GÜLFİYE ŞAHİN
Çurey Asım Keskin
Cemile İZCİ
Abbas ŞAHİN
Cemile KARPUZ 04.02.201
Rasim KESKİN
Mazhar DURMAZ
Müslimet DOĞAN
Celal DOĞAN
Adnan KAYNAR
Nazım DOĞAN
Osman DOĞAN
GÜLİZAR ŞENER
Tahir Keskin
MAHİR MADEN
koray korkmaz
ALİ BOZKURT
KAMİL BOZKURT
SAHİM ŞAHİN
SElamın Aleyküm TAvşand
recep kaynar
Özcan Doğan
SADİYE DÜZENLİ KAĞIZMAN
ilhan şener
erhan sener
Fatih OĞUZ
HALİT TÜRK
ilhami bozkurt
Neziha Aksu
Osman AKSU
Kamil AKSU
ERHAN ŞENER
KEMAL MADEN
HANİFE MADEN
CEMİLE KARPUZ
RECEP KAYNAR
selin gizemm
selin gizemm
hilal cansu
MURAT PEHLİVAN
NAZIM PEHLİVAN
MECİT PEHLİVAN
MUZAFFER PEHLİVAN
Şaban KARPUZ - 1977
Makbule KARPUZ
MUZAFFER MADEN
murat tunç
HASAN SÜNEL
ENVER APAYDIN
HAMİT MAMUH
KAMİL DÜZENLİ
ORHAN DÜZENLİ
Zahit Kavalcı
Hıdır YILDIRIM
erdal şahin
çürey zülfiye keskin
çürey zülfiye keskin
HAYRETTİN ŞAHİN
Nurettin ALTUN
mırza maden
mırza maden
HASİBE MADEN
İSMET MADEN
Neriman TÜRKOĞLU
Metin ŞAHİNKAYA
Faruk ŞAHİNKAYA
Fehmi ŞAHİNKAYA
NİYAZİ BİLİCİ
Zahittin Kavalcı
Kurtça KAYNAR
Adeviye KAYNAR
çürey Altan KESKİN
HANİFE MADEN
ZARİFE MADEN
ibrahim-cennethan pehli
Selahattin ATEŞ
SABİT ŞAHİN
HACI NİHAT ŞAHİN
NAHİDE ŞAHİN
ÖZCAN ŞAHİN
FAHRETTİN ŞAHİN
ömer pehlivan
murat pehlivan
MAMUK BEY
KEMAL ŞAHİN
RUMİYE KUZUCU 14.02.201
Cihat KESKİN 18/082015
AYHAN KESKİN
Cemil Akdemir


KISA MESAJ
“Köyümüzle ilgili haberlerin ve duyuruların cep telefonunuza ücretsiz olarak kısa mesaj gönderilmesi için lütfen Adınızı – Soyadınız aşağıdaki forma yazarak gönderiniz. Ayrıcı cep numarasını bildiğiniz tüm akrabalarınızı ekleyebilirsiniz”
Adı Soyadı
Cep Telefonu

Tavşandağı FM

ANKET
Birinci derece akrabanız olmayan köylüleriniz ile en son ne zaman görüştünüz?\"





TEMEL KÜLTÜREL DEĞERLERİMİZ -II - Khabze ve Xase




Kenan ŞAHİN

II. KHABZE Ve XASE


KHABZE, en basit görgü kuralından, gelenek ve göreneklere, örf ve adetlerden ahlak kurallarına kadar sosyal ve toplumsal hayatı düzenleyen; hatta yazılı olmayan hukuksal kuralları da içerdiği düşünüldüğünde, toplum ve bireyleri yönlendiren, yöneten bütün kuralları ifade eder. Toplum içindeki tutum ve davranışlarımızı belirleyen bu kurallar, kimsenin gurur ve nefsine zarar vermeden, yaşamın her alanında kendini gösteren bir sistemler bütünüdür.

 

Khabze kültürü; oturma, kalkma gibi en basit bireysel davranışlardan, toplum önderlerinin seçimine; yönetsel kararların alındığı toplantılardan, düğün, cenaze gibi sosyal olaylara, hatta dini hayatta günah ve sevap diye nitelendirilen davranışlara kadar; birey ve toplum hayatını en ince detayına kadar belirli bir disiplin içerisinde düzenleyerek, toplumsal barış, huzur ve güvenin sağlandığı medeni bir ortam sunar.

 

Diğer bir ifadeyle Khabze kuralları örf, adetleri, ahlak kurallarını belirlemek gibi kültürel ve sosyal hayatı düzenlemekle kalmamış; diğer yandan toplumsal liderlerin –Thamadeler- belirlenmesi, yönetsel kararların alınması ile cezalandırma usul ve yöntemlerini belirlemesi gibi yürütme, yasama ve yargı fonksiyonlarını da düzenleyerek bugün İngiliz hukuku olarak bilinen geleneksel hukuksal sistemi yüzyıllar öncesinden oluşturduğu görülmektedir.

 

XASE; günümüz sosyal ve hukuksal terminolojiye göre halk meclisi veya seçilmiş üyelerden oluşan meclis olarak tanımlanabilir. Ancak Xase, günümüzdeki gibi sürekli görev yapan bir yasama organı değildir. Gerektikçe toplanan, olayı ve/veya sorunu görüşüp karara bağladıktan sonra dağılan geçici ve onursal bir yasama organı, bir halk meclisidir. Xase; Thamate konusunda olduğu gibi mahalle/köy, yöre, bölge ve ülke düzeyine kadar her düzeyde vardır ve işlevseldir. (Biz Çerkezler)

 

Xase’ye,  her aile gündem konusu soruna veya olaya ilişkin olarak kendisini en iyi, en yetkin biçimde temsil edebilecek bir temsilcisiyle katılır. Xase’ye katılma görevi herkes için onursal bir görevdir. Asla herhangi bir maddi ücret, bedel söz konusu değildir; Xase’ye katılmanın bedeli, saygınlık, itibardır.

 

Xase’de alınan kararlar ve oluşturulan khabze normlarına ilişkin süreç toplumun tümü tarafından izlenir ve denetlenir. Bu açıdan bakıldığında geleneksel Kafkas toplumlarında yaygın ve etkili bir sosyal denetim mekanizması vardır denebilir. Khabze’ye aykırı davranışlar, öncelikle lokal düzeydeki Xase’de çözülmeye çalışılır. Olumsuzların, yerinde çözülüp giderilmesi, dillendirilip yayılmaması esastır. Bir atasözü : “Kötülüğü dinlendirirsen azar, iyiliği dillendirirsen ürer” biçimindedir. Bununla birlikte, yerel düzeyde çözülemeyen sorunlar hiyerarşik olarak bir üste ve nihayet en üst düzeyde de Xase'ye taşınabilir. Khabze'ye aykırı davranışlar, her düzeyde yaptırımlara tabidir.

 

Xase’yi; khabze kuralları oluşturma açısından sosyal ve kültürel norm koyucu, Thamade’nin seçimi, yönetsel görev ve sorumluluklarının belirlenmesi açısından demokratik bir yasama organı; khabze kurallarına uymayanların yargılanması ve cezalandırılması (Thamade’nin yetkisini aşan konular bu kapsamdadır) açısından yargı organı işlevleri gören oluşum olarak değerlendirebiliriz.

 

Öyle ki, geleneksel Kafkas toplumunda, Khabze kuralları, toplumun hemen bütün bireyleri tarafından bilinirdi. Çünkü bu kurallar, ya doğal toplumsal yaşam süreci içinde herkesin katkı ve katılımıyla oluşturulmuştur ya da aileler düzeyinde temsilcilerin katkısıyla Xase’lerde belirlenmiştir; farklı bir ifadeyle paylaşılarak, yaşanarak öğrenilmiş ve benimsenmiş kurallardır. (Biz Çerkezler)

 

Kafkas insanının kişilik yapısı, geleneksel olarak kendi haklarına saygı bekleyen herkesin, başkalarının hakkına saygı göstermesi ilkesine göre biçimlendiği için, sosyal yaşamında suç işlemeyi gerektirecek düzeyde gerginlik ve çatışma pek az görülür. Böyle bir durum ortaya çıktığı zaman, derhal toplumun kanaat önderlerine –Thamade- iletilir.

 

Kafkas toplumlarında suç işleme oranı yok denecek kadar azdır; nadiren de olsa karşılaşılan Khabze’ye aykırı davranışlar cezasız bırakılmazdı. Bu yaptırımların/cezaların neler olacağı yine Khabze tarafından belirlenmiştir. Kişiyi suçtan koruyan faktörlerden biriside sülalesiydi. Suçu işleyen bireyse de cezanın en ağırını çeken sülaleydi. Özellikle korkak (KARABĞ) olarak nitelendirilenlere verilen en aşağılayıcı ceza şüphesiz toplumdan dışlanma idi ve üstelik ceza aileyi de kapsardı. Görüldüğü gibi ceza, yalnız bireye verilse de ailesini de kapsadığından suç oranı düşüktü. Bir diğer önemli yargı HAYNAPE (ayıp), YEMUG (uygunsuz davranış) kavramlarıdır. Kafkas toplumları için bu kavramlar en ağır ceza olarak kabul edilirdi.

 

Bu kapsamda diğer önemli yaptırımlar,razı etme veya gönül alma, tazminat veya bedel ödeme (ğepşınej) ve sürgündür (değeç). Toplum tarafındancezaların en büyüğü sürgün olarak değerlendiriliyordu.  Çok ender olarak verilen idam cezaları ise, ahlaksızlara ve vatana ihanet edenlere verilen suda boğma (Psıhadz) olarak uygulanıyordu.

 

Sonuç olarak; kırkı aşkın ülkede yaşadığı bilinen Kafkas halklarının sahip olduğu KHABZE kültürü; özgün yapısı ve tarihi misyonu ile gelecekte; diğer kültürler arasındaki saygınlığını koruyacak, dünya barışı ve huzurunun sağlanmasında en güçlü uluslar arası/evrensel değer olarak yer alacaktır. KHABZE’mize sahip çıkmanız dileğiyle……

 

Not:Bir sonraki yazımızda “III. HAYNAPE Ve YEMUG” daha sonraki yazımızda ise“IV. ZEXES/ZEHES Ve WORŞER” konularını işlemeyi düşünüyoruz



DİĞER YAZILAR